Qua kennis en techniek dragen Nederlandse onderzoekers, instellingen en bedrijven zeer goed bij aan de ontwikkeling van geavanceerde aardobservatiesatellieten. Maar het verwerken van de informatie en het slim benutten daarvan, laten we liggen. Aangrenzende landen dreigen daar beter op in te springen. ‘Het zou toch zonde zijn als we straks geoinformatie van Duitse bedrijven moeten kopen’, zegt Marlène van Benthem, projectleider satelliettoepassingen van NSO.

Eind vorige maand besloten de lidstaten van de Europese ruimtevaartorganisatie Esa dat alle gegevens van GMES-satellieten – die vanaf 2011 gelanceerd worden – open en gratis ter beschikking komen. GMES (Global Monitoring for Environment and Security) moet uitgroeien tot een veelomvattend monitoringsysteem voor land, water en atmosfeer, en voor rampenbestrijding en veiligheid.

De grote informatiestroom die GMES zal genereren is niet zomaar bruikbaar. Essentieel is de bewerking van de data voor verschillende toepassingen. NSO hoopt dat gespecialiseerde startende bedrijfjes in het gat in de markt springen om de geoinformatie te bewerken en voor gebruikers toegankelijk te maken.

Remote sensing vanuit de ruimte geschiedt met een heel scala aan apparatuur die gebruik maakt van elektromagnetische straling, zoals radar (voor meten van hoogten of bodembewegingen), spectrografie (golflengten van licht waaruit de chemische samenstelling van stoffen is af te leiden), of infraroodmeting. Daarmee is niet alleen de omvang van poolkappen te berekenen, maar is ook tot op de vierkante meter nauwkeurig gewasgroei op een akker, of de samenstelling of de vochtigheidsgraad van een stukje grond te monitoren. Waardoor een boer zeer gericht kan bevloeien, inzaaien of kunstmest kan strooien

De terughoudendheid van Nederlandse bedrijven om informatie uit aardobservatie te benutten, houdt wellicht verband met de ‘remmende voorsprong’. Sinds 1945 bracht geodeet ir. Wim Schermerhorn – hij was ook minister-president – de aloude landmeetkunde op een hoger peil. Hij stimuleerde de oprichting van de faculteit Geodesie aan de TU Delft, het ITC in Twente en de Meetkundige Dienst van Rijkswaterstaat. Het dichtbevolkte Nederland is met ‘aardse middelen’ al nauwgezet in kaart gebracht.

Flevoland gezien door Radarsat-2. Verschillende kleuren wijzen op verschillende soorten landgebruik (beeld: MDA Geospatial Services)