In opdracht van staatssecretaris Huizinga van Verkeer en Waterstaat test Deltares daarom een innovatief bellenscherm voor de Volkeraksluizen.

Het Volkerak-Zoommeer, een met elkaar verbonden rij meren op de grens van Zeeland, Brabant en Zuid-Holland, heeft jaarlijks te kampen met een wildgroei aan blauwalg. De enige zinvolle oplossing is het toelaten van Oosterscheldewater om de zoetwatermeren weer zout te maken, zo blijkt uit een studie die Rijkswaterstaat samen met de provincies en waterschappen uitvoerde. Bij een hoog zoutgehalte kan de blauwalg niet meer groeien en kunnen mosselen en oesters terugkeren, waarmee de basis wordt gelegd voor een gezond ecosysteem.

Een dergelijke maatregel zou wel grote gevolgen hebben voor de zoetwatervoorziening van Zeeland, Brabant en Zuid-Holland. ‘In de directe omgeving van het Volkerak-Zoommeer hebben we goed in beeld welke maatregelen we moeten nemen om op een andere manier aan zoet water te komen, bijvoorbeeld het inlaten van Rijn- en Maaswater in de Roode Vaart voor een extra zoetwatertoevoer naar de Brabantse rivieren’, aldus Hans van Pagee van Rijkswaterstaat.

Een groter probleem zijn de mogelijke gevolgen voor het Hollandsch Diep en het Haringvliet, waarin zich veel inlaatpunten voor zoet water bevinden. Het Volkerak-Zoommeer staat in verbinding met het Hollandsch Diep via de Volkeraksluizen, een druk punt voor het scheepvaartverkeer op de route Rotterdam-Antwerpen. Bij een zout Volkerak-Zoommeer zou elke keer bij het schutten van de sluizen een dot zout water via het Hollandsch Diep in het Haringvliet terecht komen.

Rijkswaterstaat heeft inmiddels berekend dat dit zoutlek minder moet zijn dan 60 kg/s om de Hollandse zoetwatervoorziening niet in gevaar te brengen. De Waterdienst heeft onder andere een innovatief bellenscherm bij de sluis op het oog om het zoute water zoveel mogelijk tegen te houden. Staatssecretaris Huizinga van Verkeer en Waterstaat laat Deltares onderzoeken welke combinatie van technieken voldoet.

Lees verder onder de afbeelding

Model van een sluis met luchtbellenscherm en zoetwaterinjectie (beeld: RWS)

Het onderzoeksinstituut gaat eerst in het laboratorium een aantal opties nader testen. Voor de periode februari tot eind april 2010 staat een praktijkproef gepland. Aangezien het Volkerak-Zoommeer nu nog geen zoet/zoutovergang kent, wijkt Deltares voor die proef uit naar de Stevinsluis bij Den Oever.

Op zich is een bellenscherm tegen zoutdoordringing geen nieuw idee, vertelt Van Pagee. ‘Tot 1987 was het Volkerak-Zoommeer ook al zout en toen was er al een eenvoudig systeem voor luchtinjectie bij de sluizen. Vooral dicht bij de bodem leverde dat echter geen dicht luchtscherm op, zodat het zoute water alsnog onder het scherm door kon lekken.’

De nieuwe opstelling zal waarschijnlijk bestaan uit een dubbele rij sproeikoppen met een evenredige drukverdeling. De rijen zijn ten opzichte van elkaar versprongen, zodat een mooi dicht bellenscherm ontstaat. Daarnaast moet een injectie van zoet water een extra barrière voor het zoute water vormen.

Het onderzoek van Deltares richt zich behalve op de effectiviteit van het scherm, ook op de mogelijkheden het energieverbruik van de opstelling zoveel mogelijk te beperken en op de gevolgen voor de vismigratie. ‘Daarnaast moeten de maatregelen geen, of marginale, gevolgen hebben voor de scheepvaart’, zegt Van Pagee.