Het begin van het nieuwe jaar is altijd een tijd van voorspellingen. De voorspellingen over Nederland vallen vaak uiteen in extremen. We worden Europees Kampioen òf we vliegen er in de eerste ronde uit en krijgen 7-0 klop van Duitsland. Onze economie leeft weer op (dankzij het in de zee zakken van alle landen rond de Middelandse Zee en de terugkeer naar de gulden) òf we staan halverwege het jaar in dikke rijen voor de banken om onze spaarcentjes op te halen. Nederland wordt een duurzaam paradijs òf stikt langzaam onder de kolendampen…

Op één gebied, daar lijkt iedereen het over eens, zal Nederland het ook in 2012 echter zeker goed blijven doen: de export van haar waterkennis. Of het nu gaat om de VS, Thailand of Vietnam: ‘If you have a water crisis, it’s time to call the Dutch.’ Ons land wordt vooral geroemd om haar integrale oplossingen, waarin natuur, stedelijke ontwikkeling en hoogwaterbescherming hand in hand gaan, met als recente voorbeelden in eigen land de Zandmotor en het programma ‘Ruimte voor de Rivier’.

Binnen die filosofie past wat mij betreft perfect het multifunctioneel inzetten van waterkeringen. Een dijk biedt ook ruimte voor huizen, windmolens, zonnepanelen, getijdencentrales en het winnen van elektriciteit door het mengen van zout en zoet water (blue energy). Er zijn plannen genoeg op dit gebied, maar de realisatie daarvan is niet eenvoudig, blijkt ook uit een rapport van Deltares en AT Osborne. Doordat de kosten en baten van dergelijke installaties vaak bij verschillende partijen terecht komen, is een heel goede onderlinge afstemming nodig. Je hoofd boven het maaiveld uitsteken vergt moed en dat is – zeker in deze economisch roerige tijden – een schaars goed.

Een schrijnend voorbeeld is de Afsluitdijk. Aangezien deze toch dringend toe is aan een opknapbeurt, leek het logisch gelijk te investeren in duurzame oplossingen. In de zomer van 2008 toonden acht consortia met veel bombarie hun plannen aan een commissie onder leiding van Ed Nijpels. Een tweede natuurdijk, een valmeer, een ‘solar wall’: niks was te gek. Uit al deze ideeën stelden de provincies Friesland en Noord-Holland en een aantal gemeentes een pakket innovaties samen (met onder andere nieuwe natuur, zonnepanelen, windmolens en een blue energy centrale) ter waarde van vijfhonderd miljoen euro.

Het belangrijkste blijft natuurlijk dat de dijk weer voldoet aan de veiligheidseisen en dat gaat ook wel gebeuren. Het kabinet reserveert 600 miljoen voor deze renovatie en 200 miljoen voor een extra spuisluis. En wat blijft er over voor de plannen op het gebied van duurzaamheid? Twintig miljoen, zo maakte staatssecretaris Atsma in december bekend. De andere 480 miljoen moeten provincies, gemeenten en bedrijfsleven dus zelf ophoesten.

Laat mij dan ook maar een voorspelling doen: onder het huidige economische gesternte gaat dat natuurlijk nooit gebeuren. Alle uitgebreide plannen voor de multifunctionele afsluitdijk worden uitgekleed, er blijven misschien een paar zonnepanelen, een eenzame windmolen en een klein experiment met zoet- en zoutwatermenging over. Daarmee wordt de hele exercitie met ingenieursbureaus die hun mooiste plannen voor ‘de nieuwe afsluitdijk’ mochten tonen uiteindelijk een grote farce.