Achtergrond

Slimme tunnels en soft skills

Armand van Wijck |
Bouw & Civiele Techniek, Maintenance

Het is onzichtbaar maar speelt een cruciale rol in het functioneren van onze infrastructuur: industriële automatisering. Denk aan tunneltechnische installaties en het mechaniek van een basculebrug, maar ook het intelligent inzetten van data om weggebruikers van real-time verkeersinformatie te voorzien. Voor Rijkswaterstaat is het onmisbaar. Yorrick Vissers, adviseur industriële automatisering, vertelt wat deze discipline zo bijzonder maakt.

Vissers (30) werkt sinds anderhalf jaar op de afdeling installaties en bediening van dynamische systemen. Hij houdt zich voornamelijk bezig met tunnels, beweegbare bruggen en sluizen. Momenteel is hij medeverantwoordelijk voor de aanleg van de Gaasperdammertunnel. Deze landtunnel van drie kilometer op de A9 tussen Gaasperdam en de Bijlmer is in aanbouw en opent in 2020. Nu het civiele deel is afgerond, is het zaak om alle technische veiligheidsinstallaties te integreren en te testen, zoals de ventilatoren, vluchtdeuren, hulppostkasten en lussen in de weg die stilstaande voertuigen kunnen detecteren. Al deze systemen worden aan elkaar gekoppeld en door specifiek ontwikkelde software bediend vanuit de verkeerscentrale.

'Dit is een unieke en complexe tunnel', legt Vissers uit. 'Hij bestaat namelijk uit vijf tunnelbuizen, heeft een wisselbaan en ook nog eens op- en afritten in de tunnel zelf.' Dankzij de wisselbaan is er voor de ochtendspits een extra rijstrook van Almere naar Amsterdam en voor de avondspits keert de rijrichting om. Vissers: 'De wisselbaan heeft interactie met de tunnel. De tunneltechnische installaties moeten kunnen reageren op de veranderende rijrichting. Met camera's langs de wisselbaan monitoren we het gehele traject en kunnen daarmee bepalen wanneer we het aan één kant kunnen afsluiten en aan de andere kant vrijgeven.'

Vliegwiel

Vissers licht toe dat er ook gewerkt is aan de duurzaamheid van de tunnel. Zo is er asfalt aangelegd waarin witte, reflecterende korrels zijn verwerkt. Hierdoor hoeft de LED-verlichting minder hard te branden wat zorgt voor een energiebesparing van ongeveer twintig procent. 'Het is een mooi voorbeeld van waarom we met verschillende disciplines samenwerken, want we proberen te zoeken naar innovaties die tegelijkertijd duurzaam en makkelijk te onderhouden zijn.' Een ander voorbeeld is het bijzondere noodstroomaggregaat dat aan de tunnel is gekoppeld: een diesel rotary uninterruptible power supply, ofwel DRUPS. Hier draait een vliegwiel in waarin voldoende kinetische energie zit opgeslagen om de technische installaties door te laten draaien tijdens een stroomuitval. Op datzelfde moment komt er een dieselmotor op gang die uiteindelijk de energievoorziening overneemt. Vissers: 'Normaal gesproken wordt dit met batterijen overbrugd. Door het vliegwiel zijn die nu overbodig, wat het systeem ook minder onderhoudsintensief maakt. We hebben er twee staan, samen goed voor een vermogen van zo'n 4.5MW. Het is de eerste keer dat we hiermee werken.'

De grootste uitdaging voor industriële automatisering is volgens Vissers om een tunnelsysteem te maken dat naast goed onderhoudbaar, ook goed te monitoren is gedurende de levensduur. 'Normaliter staan bij een tunnel de meeste installaties uit. Neem bijvoorbeeld de omroepbakens en brandbluspompen. Ze zijn immers niet nodig wanneer het verkeer probleemloos door de tunnel rijdt. Dat maakt het nog belangrijker dat wanneer er iets gebeurt, het werkt zoals we het bedacht hebben. We hebben dus een hele grote betrouwbaarheid nodig van de installaties om de veiligheid te kunnen borgen. Als we ze goed kunnen monitoren, kunnen we onopgemerkt falen van de systemen voorkomen.'

De ontwikkelingen op het gebied van industriële automatisering verlopen snel. Modelleren en analysemethoden spelen steeds meer een centrale rol. Er is volgens Vissers meer aandacht voor het creëren van een goede testomgeving voor het testen van systemen en software voordat alles daadwerkelijk aan bijvoorbeeld een brug of tunnel gekoppeld wordt. Hiermee valt veel tijdwinst te behalen in een project. 'Ik denk dat je zelfs nog veel verder kunt gaan met simulaties tijdens de ontwerpfase om de kwaliteit van een ontwerp stapsgewijs te verbeteren. Maar industriële automatisering is een vrij nieuw vakgebied. Het is nog volop in ontwikkeling en nog niet zo uitgekristalliseerd als andere vakgebieden: methodieken, standaarden en tools zijn zeer aan verandering onderhevig. Dat maakt het moeilijker om de simulaties uit te breiden.’


Onderhoudsopgave

De nieuwe aanlegprojecten waar Vissers aan meewerkt lopen een voor een ten einde, maar het renoveren en onderhouden van al bestaande infrastructuur is een minstens zo interessante en zelfs grotere opgave voor Rijkswaterstaat. Het vergt het nodige denkwerk met betrekking tot industriële automatisering. 'We moeten nu al rekening houden met onderhoud dat we over bijvoorbeeld twintig jaar pas moeten plegen aan een tunnel', aldus Vissers. 'Dat betekent veel afwegingen maken: wanneer halen we de installaties eruit? Gaan we die volledig of deels vervangen? Moeten we een heel netwerk aanpassen? Nieuwe software gebruiken? Het is een hele uitdaging om hier goede inschattingen voor te maken terwijl de techniek soms sneller verandert dan de levensduur van de infrastructuur.'

In de nieuwe contracten zijn het de aannemers die de infrastructuur moeten onderhouden en is Rijkswaterstaat eindverantwoordelijk voor de kwaliteit en beschikbaarheid ervan. Rijkswaterstaat stelt daarom eisen aan de levensduur van verschillende componenten, maar de aannemer heeft een eigen partij en strategie voor beheer en onderhoud. Vissers: 'Dat is een van de dingen die ik leuk vind bij zo’n project: met verschillende partijen werken we aan een gemeenschappelijk doel. Voor de Gaasperdammertunnel bijvoorbeeld zit zowel onze projectorganisatie als het consortium van aannemers in hetzelfde dienstgebouw, waar we samen de installaties integreren en testen.'

Die manier van samenwerken is een belangrijke marktontwikkeling, waarbij goed nagedacht is over rolvastheid en ieders verantwoordelijkheden. 'We doen alles zo informeel mogelijk, maar niet vrijblijvend. We pakken onze verantwoordelijkheid voor de afspraken die we maken', aldus Vissers. 'Bij de Gaasperdammertunnel heb ik daardoor te maken met een interessante dynamiek, want we moeten elkaar proberen te blijven vinden wanneer de planning onder druk komt te staan.' De nieuwe manier van samenwerken is bij de Gaasperdammertunnel in ieder geval geslaagd, zo meent Vissers. Daarnaast steekt hij ook veel op van de samenwerking en zijn collega's. 'Ik zit in een team van mensen met veel ervaring en inhoudelijke kennis die mij als jongere collega ook willen coachen en verder willen helpen. Daarom ben ik ook bij dit project terechtgekomen: om die kennisoverdracht op te zoeken en mijn academische vaardigheden leren toe te passen in de praktijk. Bij dit soort projecten gaat dat dubbelop, want ik heb te maken met zowel de technisch inhoudelijke kant, als het ontwikkelen van mijn soft skills. Die combinatie maakt het werk erg boeiend en uitdagend.'

Werken bij RWS?

Voor meer informatie en onze vacatures kijk op: werkenbij.rws.nl

Deel deze pagina
Abonnement

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW


Wilt u lid worden, een los nummer aanvragen of een adreswijziging doorgeven? Neem dan contact op met MijnTijdschrift (088-2266622). 

Of bekijk ons aanbod van abonnementen.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Vision & Robotics

Vision & Robotics is hét onafhankelijke vakblad voor machinebouwers, system integrators en eindgebruikers van productielijnen in de maak- en agro-/foodindustrie. 

Graag meer lezen over onderwerpen zoals robotica, sensoren, kunstmatige intellegentie en nog veel meer klik hier

Vision & Robotics heeft ook een nieuwsbrief! klik hier om je in te schrijven.

TW online gratis voor jongeren

TW Investeert in technisch onderwijs

Leerlingen tot 18 jaar lezen gratis TW. Meld je aan en ontvang 24 online edities per jaar geheel gratis!

Naar boven