‘Gebouwen niet slopen maar eruit oogsten’ | Technisch Weekblad
Achtergrond

Alex Verkuijlen, directeur New Horizon:


‘Gebouwen niet slopen maar eruit oogsten’

| vrijdag 20 mei 2022
Bouw & Civiele Techniek

Veel gebouwen worden niet gesloopt aan het eind van hun levensduur maar aan het eind van de gebruiksduur, vaak al binnen twintig jaar. Alex Verkuijlen, directeur van New Horizon, vindt dat zonde. “Er zitten nog zoveel goede bouwmaterialen in, van hout en staal tot beton en steen. Wij slopen gebouwen niet maar oogsten daaruit materialen voor hergebruik en grondstoffen die vervolgens weer nieuwe producten opleveren.”

door Tseard Zoethout

New Horizon is voortgekomen uit een initiatief van Michel Baars. Hij was eerder directeur bij ingenieursbureau Search waar hij marktpartijen adviseerde over de circulaire economie en de uitwerking van het ‘cradle to cradle’ concept van William McDonough en Michael Braungart. Toen Search door het mondiaal opererende certificerings- en inspectiebureau SGS werd overgenomen, braken er nieuwe kansen voor hem aan. Michel wist dat de ontwikkeling van een circulaire economie alleen tot stand zou komen wanneer een partij ook risicodragend zou instappen.

Aanvankelijk dacht Baars dat hij, als verbinder en regisseur van circulaire grondstoffen, hiervoor drie dagen per week uit kon trekken. Het bleek echter nog leuker te zijn dan hij dacht waardoor de intensiteit al snel toenam. Voor verandering van de markt was ook veel tijd nodig. Onder andere met Alex Verkuijlen, een vroegere collega en bedrijfsleider van André Winkel Sloopwerken, groeide New Horizon vanaf haar oprichting in 2016 al snel. New Horizon is verantwoordelijk voor het ontmantelen van gebouwen met als doel om zoveel mogelijk materialen voor hergebruik te oogsten. Het Urban Mining Collective zet die vervolgens in de markt af.  

Welke voordelen brengt het oogsten van bouwmaterialen uit gesloopte woningen en kantoorcomplexen met zich mee?
“In ons land worden gebouwen niet gesloopt als ze uitgewoond zijn maar aan het eind van de gebruiksduur. Dat is onvoorstelbaar: je maakt iets wat in goede staat verkeerd kapot en laat vervolgens nieuwe grondstoffen aanrukken. Wanneer je gaat oogsten in plaats van slopen en verbranden, dan heeft dat als effect dat nieuwe grondstoffen als hout, staal en aardolieproducten niet langer gewonnen hoeven te worden, dat je de aarde niet verder uitput, en dat enorme hoeveelheden CO2-uitstoot worden voorkomen. Wij halen materialen uit bouwwerken eerst om ze te hergebruiken, daarna voor refurbishing tot een nieuw product en pas als alle andere mogelijkheden uitgeput zijn, gaan we voor traditionele verwerking zoals verbranding. De energie die daarbij vrijkomt is immers eenmalig.” 

De circulaire economie omvat meer dan alleen de bouw. Waarom richt New Horizon zich juist op de bouw?
“In ons land komen de meeste materialen vrij uit bouwwerken. Een Leidse studie van eind vorig jaar toont aan dat de productie van materialen voor de bouwsector goed is voor ruim tien procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Ongeveer de helft van al het beton, hout, staal en baksteen ter wereld gaat naar de bouwsector. Al die materialen hebben een waarde die bij sloop voorgoed verloren gaat. Wanneer je in een traditionele sector als de bouw die materialen kan terugwinnen, dan kan het overal.”

Hoe staat de traditionele sloopwereld tegenover jullie initiatief?
“Nogal terughoudend. We rommelen aan het traditionele verdienmodel en moeten opboksen tegen wantrouwen. Het oogsten van materiaal is echter een veel verfijnder proces. Je moet weten welke materialen zich daartoe lenen, hoe je ze schoon kan maken en op welke manieren ze tot nieuwe producten verwerkt kunnen worden.” 

Met welke uitdagingen krijgen jullie te maken?
“De rijksoverheid heeft als doelstelling om in 2050 een klimaatneutrale gebouwde omgeving te hebben. Tegelijkertijd is de wet- en regelgeving daar nog niet op afgestemd. Volgens het Bouwbesluit moeten deuren in nieuwbouwwoningen 2.30 meter hoog zijn. Dat staat natuurlijk mooi, maar in bestaande woningen die gesloopt worden, zijn de deuren veel lager. Zo’n regel is niet echt functioneel. Ook hebben stalen balken vaak de kankerverwekkende coating chroom 6. Moet je zulke balken als giftig afval behandelen en afvoeren of alleen de coating – die slechts een fractie van het volume van de balk bedraagt – verwijderen? Dat laatste kan een nieuw verdienmodel opleveren.” 

Installaties bevatten duizenden samengestelde componenten die niet altijd terug zijn te winnen. Wat haalt New Horizon daaruit?
“Sommige onderdelen uit installaties kunnen we wel degelijk hergebruiken. Denk maar eens aan kabelgoten, luchtbehandelingskasten en pompen. Wel zal je van tevoren goed moeten nadenken waar je ze wilt toepassen. Zo hebben we, in nauwe samenwerking met het Urban Mining Collective, twaalfhonderd prima sloten uit oude deuren gehaald om die vervolgens, met dezelfde garantie, weer in de markt te zetten. De CO2-waarde krijg je dan op de koop toe.” 

Op gebruikte materialen die in de handel komen, moet je BTW afdragen terwijl ze als nieuw al eerder belast zijn. Dubbele heffing dus. Hoe valt dat op te lossen?
“Dat is een vraagstuk waar we druk mee bezig zijn. Die dubbele heffing zorgt ervoor dat stort uit de bouw goedkoper is dan de toepassing van circulaire materialen. Op dit moment voeren we proeven uit om dat te doorbreken, maar we zijn voorzichtig. Zoiets kan alleen slagen als we eigenaar blijven van de materialen. Er is nog een lange weg te gaan voordat circulariteit vaste voet aan de grond krijgt. Naarmate we met circulaire materialen hoger in de MPG-score komen, wordt het gebruik daarvan wel steeds belangrijker voor nieuwbouwwoningen en complexen. Lonen spelen in de ontwikkeling van een circulaire economie een cruciale rol. Daarin gaan de meeste kosten zitten: voor demontage op onderdelen ben je immers meer tijd kwijt. De drempel op circulariteit zal moeten worden weggenomen.”

Hoe ziet u de toekomst van urban mining?
“Wanneer circulaire materialen ruim beschikbaar en ook voorradig zijn, is kiezen niet moeilijk. We leven in een consumptiemaatschappij waarin de vervuiler wordt beloond en grondstoffen relatief goedkoop zijn. Wanneer grondstoffen duurder worden door een CO2-heffing, is het aantrekkelijker om op alternatieven over te stappen. Beton zorgt voor bijna tien procent van de landelijke CO2-uitstoot, met name door het gebruik van cement. Als je dat in de nieuwbouw door circulair beton vervangt, stoot je daarmee driekwart minder broeikasgasemissies in vergelijking met nieuw beton uit. Als analogie: breedbeeldtelevisies gooien we tegenwoordig wegens de kosten eerder weg dan dat we ze laten repareren. Vroeger was dat andersom. Toen kwam er een reparateur bij de deur langs en plaatste een vervangingstoestel tot onze oude tv was teruggekeerd. We hebben zulke ‘sexy’ verhalen voor toepassing van circulariteit in de gebouwde omgeving nodig.”

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!