'Geen geklets. Het begint met technische kennis' | Technisch Weekblad
Achtergrond

Het bijscholen van technici tijdens de energietransitie:


'Geen geklets. Het begint met technische kennis'

Als het gaat om de Covid-19 pandemie is iedereen het erover eens dat het klimaat en de energietransitie niet het kind van de rekening mag worden. Daarom doen hogescholen en energiebedrijven er alles aan om de kennis van technici op peil te houden.

Een biomassacentrale die een warmtenet van warmte voorziet kent meer bewegende onderdelen dan een gasgestookte elektriciteitscentrale en daardoor vergt die biomassacentrale meer onderhoud. 'Reststromen biomassa zijn niet altijd hetzelfde, zijn soms vervuild met zand, en vergen zo meer, maar vooral ook ander type onderhoud,' aldus Twan van Gils die als onderhoudsmanager voor Eneco in de Regio Utrecht werkt. Hij is met zijn team van veertig onderhoudstechnici verantwoordelijk voor onder meer het onderhoud aan twee nieuwe 30 MW biomassacentrales die het warmtenet in Utrecht en Nieuwegein moeten voorzien van warmte en twee gasgestookte energiecentrales (225 en 240 MW elektrisch, twee 180 MW thermisch). 'We hebben in regio Utrecht 50.000 klanten en coronapandemie of niet, de techniek moet wel blijven draaien.'

Complexe apparatuur

Daarmee onderstreept Van Gils het belang van technische opleidingen. De noodzaak voor een energietransitie trekt zich niets aan van een pandemie. Bovendien is kennis onverminderd van belang omdat energiebedrijven nieuwe installaties bouwen, met moderne innovatieve technologie. Van Gils: 'We doen onderzoek naar warmtebuffers, een soort thermosflessen die hun warmte afstaan aan het warmtenet bij grote vraag en die overschotten warmte opslaan. Daarnaast willen we de restwarmte van de rioolwaterzuivering het warmtenet in gaan leiden en zijn we onderdeel van een consortium dat onderzoek doet naar geothermie. Onze onderhoudstechnici zien dus veel nieuwe installaties in het energienetwerk, en dat vergt continu nieuwe vaardigheden.'

'De afgelopen twee jaar zijn in ons onderhoudsteam bovendien 12 mensen met 40 jaar ervaring met pensioen gegaan.' Volgens Ivo Kuijper, adviseur en projectleider Leren & Ontwikkelen bij Eneco Asset Operations, was het geen optie om tijdens de coronapandemie te stoppen met het bijscholen van technici. 'Puur het uitwisselen van kennis hebben we op afstand kunnen doen, maar voor praktische vaardigheden hebben we mensen wel bij elkaar moeten zetten.' Eén van die opleidingen was de cursus asset management. Volgens Kuijper wordt werk op de installaties van Eneco zo complex dat er steeds meer specialisten ingehuurd moeten worden, waardoor technici bij Eneco steeds vaker in de rol van projectmanager moeten kruipen in plaats van zelf de gereedschapskist te pakken. 'Met de komst van nieuwe complexe energiecentrales en andere apparatuur in het energienet, moeten we onze mensen echt blijven bijscholen.'

Van moer tot strategie

Volgens Michel Grijpink vindt er momenteel een herwaardering van ICT-systemen plaats. Zoals een bank momenteel bijna een ICT-bedrijf is, zo geldt dat nu ook bijna voor een opleidingsinstituut. Grijpink is consultant Leren en Ontwikkelen bij Hogeschool Utrecht en betrokken bij de (post-)hbo en incompany opleidingen onder de noemer Design & Engineering for Professionals. 'MS Teams en ons online leer-managementsysteem waren voorheen ondersteunend, maar nu is het cruciale ICT-infrastructuur geworden om cursisten te bereiken. Hoe gaan we in de toekomst om met ziekte? Mensen zullen vaker met ziekte thuisblijven en ik voorzie dat kennisuitwisseling op afstand na Corona blijft. Uiteraard als aanvulling op live (fysieke) leerbijeenkomsten, want dat is toch de vorm waarin ons onderwijs voor en door professionals het meest gedijt.'

'Coronapandemie of niet, de techniek moet wel blijven draaien'

Ook Grijpink is van mening dat bedrijven onverminderd moeten blijven inzetten op het opleiden van mensen. Daarin vonden Kuijper en Grijpink elkaar enige jaren geleden. 'Het openbare leven lag vorig jaar in april in één keer praktisch geheel plat. Maar drinkwaterzuivering en energievoorziening moet gewoon doorgaan. Terwijl met name in de energiesector het werk echt verandert. Ook op andere terreinen is het werk sterk veranderd. Denk aan distributiecentra en de postafhandeling. Sorteermachines en andere apparatuur werden ineens veel meer belast. Maar hoe zit het met onderhoud? Hoe meet je de belasting van technische installaties? En voor al die taken heb je certificaten en kennis bij je personeel nodig. Wij hebben dus ook gezien dat er onverminderd vraag naar het opleiden en bijscholen is geweest het afgelopen jaar.'

Ook ziet Grijpink een nieuwe rol voor technici weggelegd. Het is volgens hem steeds meer van belang dat je de techniek waarmee je werkt in relatie tot de bedrijfs- of organisatiestrategie ziet. 'Wat betekent de output van deze sensor voor het bedrijf? Valt er een cruciale sorteermachine stil als hier een storing optreedt? Ook moet je bijvoorbeeld veel meer op afstand en volcontinu monitoren of petrochemische installaties of opslagtanks aan de eisen voldoen. Predictief optreden wordt steeds belangrijker. De techneut die klaar is voor de toekomst, kan technische details in relatie zien tot grote cruciale processen in onze samenleving en bij bedrijven.'

Iedereen kent het gevoel van obligate opleidingen over materie die 'opgefrist' moet worden. Niet altijd leuk. Toch vindt ook daar een herwaardering plaats. Volgens Grijpink gaan mensen momenteel met meer enthousiasme naar onderdelen van trainingen waarbij het niet mogelijk is op afstand te leren. 'Sterker nog, mensen zijn blij wanneer ze een examen hebben en elkaar weer fysiek zien.'

5G? Datacenters?

Bram Steennis, afdelingsmanager en docent bij Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN)  was naar eigen zeggen al voorloper in het inzetten van onderwijs op afstand. Dat zit hem voor een deel in de cursussen die de HAN aanbiedt en de dynamiek op de arbeidsmarkt. 'Veel mensen met een niet-energie-gerelateerde technische opleiding zijn steeds meer geïnteresseerd in energie en duurzaamheid. Wij bieden dan opleidingen aan die vooral ingaan op het verduurzamen van het elektriciteitsnet. Maar die mensen hebben vaak al een baan of werken zelfs op een booreiland.'

Steennis startte daarom al enkele jaren geleden een cowboy-achtige ontdekkingstocht die voor zijn lessen uiteindelijk is uitgekomen bij Adobe Connect in plaats van het bij zijn collega's meer gangbare MS Teams. 'Die laatste is toch meer een vergadertool.’

‘Wij zien als het gaat om onderwijs en bijscholing ook dat het hier gaat om noodzaak bij bedrijven,’, vervolgt hij. ‘Met het wegebben van kennis door vergrijzing en een energietransitie waar onverminderd aandacht voor blijft, zien bedrijven echt een noodzaak tot het blijven investeren in kennis en vaardigheden. Daarnaast zien we ook dat werk in sommige sectoren minder wordt en dat mensen om die reden kiezen voor een opleiding. Wij hebben dus geen dip in het aantal studenten gezien het afgelopen jaar.'

Wat valt verder op in het klimaatdebat en het kennisniveau? 'Er lopen mensen rond die vaak wel specialistische kennis hebben in een deelgebied, maar de totale samenhang niet doorzien en dus   langs elkaar heen praten,' aldus Steennis. 'We bouwen nu offshore windparken, maar we lezen ook dat er gelijktijdig datacenters gebouwd worden die die stroom gaan afnemen. Hoe noodzakelijk vinden we dat in relatie tot bijvoorbeeld het opladen van elektrische auto’s of verduurzamen van bestaande industrie? Ook zien we de trend naar 5G als voldongen feit, maar niemand die de extra energievraag van die masten in relatie tot het klimaat op de agenda zet.'

'Tot slot willen bedrijven en cursisten efficiënt met hun tijd omgaan,' besluit Steennis. 'Je ziet de afgelopen jaren een trend naar projectmatig onderwijs of cursussen waar de eigen inbreng van de cursist bron van cases en discussie is. Dat is interessant voor de middelbare school, om scholieren richting een voor hen geschikte vervolgopleiding te sturen. Bij bedrijfsopleidingen of post-hbo opleidingen staat het leren van nieuwe vaardigheden en vergaren van kennis centraal. De feiten en kennis rond het energie- en klimaatvraagstuk zijn lastig genoeg. Wat mij betreft komt eerst de kennis en daarna kan pas een discussie onder goed ingevoerde professionals worden gevoerd.'

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW