Techniek & wetenschap in perspectief
Achtergrond

Ingenieursbureaus Top 50, jaargang 2003

Van de markten waarop ingenieursbureaus opereren liggen telecom, bouw en industrie op hun gat. Kansen zijn er in toepassing van efficiëntere technieken en bevordering van de veiligheid.

Het jaar 2002 is voor ingenieursbureaus iets beter geweest dan 2001, dat op zijn beurt slechter was dan het jaar daarvoor. ‘Maar er zijn grote verschillen per bureau’, zegt voorzitter ir. Renko G. Campen van branchevereniging Onri. De cijfers uit de Top 50 van ingenieursbureaus wijzen daar ook op . Zeventien bureaus uit de Top 50 zagen hun omzet in 2002 met meer dan tien procent toenemen. Vorig jaar was er onder de grotere bureaus echter ook een faillissement (Emtec), begon de ontmanteling van Omegam, en zagen maar liefst elf bureaus hun omzet dalen. Het jaar daarvoor waren dat er nog slechts vijf. De private markt deed het in 2002 minder dan in 2001, terwijl de overheidsmarkt zich goed staande hield, aldus Campen. Hij is in het dagelijks leven vicevoorzitter van de raad van bestuur van DHV. Als hij die laatste markt uitsplitst naar lagere en hogere overheden, dan constateert hij dat de hogere ambtenarij getroffen is door ernstige verlamming als gevolg van de bouwfraude-enquête. ‘Men weet niet meer welke regels te hanteren, waar men op wordt afgerekend en met wie men nog kan praten. Dat leidt tot uitstel van zaken. In die fase zitten we nog steeds.’

Kijkend naar vakgebieden constateert Campen dat de grote infrastructurele projecten die eerder al in gang waren gezet – HSL, Betuwelijn – gewoon doorlopen, maar zoals gezegd: er komen geen nieuwe bij. ‘De telecomsector ligt nog op zijn gat, de kantorenbouw ligt plat en het volume nieuwbouwwoningen loopt nog steeds terug. De industrie heeft investeringen teruggedraaid.’ Toch ziet Campen ook lichtpuntjes. In de telecom zijn er enkele kleine ‘oprispingen’, en in de utiliteitssector trekken de vernieuwing van het Rijksmuseum en investeringen in de zorg de aandacht.

Economische malaise

Er zijn ook regionale verschillen. Campen: ‘De kantorenmarkt in Den Haag houdt zich beter dan die in Amsterdam’. Met name de informatica- en chipindustrie in Brabant is getroffen door de economische malaise. Deze heeft een sterke groei doorgemaakt met de opkomst van de new economy, en een diepe val gemaakt na het barsten van de internet-bubble. Het failliet van industriële dienstverlener Emtec uit Veldhoven – vorig jaar nog twaalfde in de Top 50 met 48 miljoen euro omzet en 454 medewerkers – heeft hier mogelijk ook mee te maken. Dit is echter vooral veroorzaakt door de ondergang van moedermaatschappij Landis en een grote belastingschuld. Emtec heeft met 140 werknemers een doorstart gemaakt onder de naam Systence.

Steeds meer gemeentelijke ingenieursbureaus manifesteren zich op de markt van de particuliere bureaus. De voormalige afdelingen gemeentewerken van Amsterdam en Rotterdam hadden die stap al eerder gezet. Vorig jaar is Utrecht daar bijgekomen. Campen vindt dit een zorgelijke ontwikkeling, hij neemt zelfs het woord ‘schandelijk’ in de mond. ‘De overheid zou zoiets helemaal niet moeten willen. Deze bureaus opereren vanuit een heel andere achtergrond. Ze hebben de gemeente als grootste opdrachtgever en proberen overtollige uren op de markt te gelde te maken. Ze zijn vaak ook niet btw-plichtig.’

De trend naar turn key-opdrachten – zoals het geval bij de HSL en de A59 – heeft zich vorig jaar verder doorgezet, maar misschien toch minder dan verwacht, aldus Campen. Hij denkt dat het tijd is voor en kritische evaluatie van design-build-contracten. ‘Het is niet eenvoudiger dan de traditionele manier van werken. Je moet zoiets doen vanwege de efficiency, maar ik zet daar mijn vraagtekens bij.’

Lichtpunten

De onderlinge concurrentie van ingenieursbureaus is nog steeds moordend. ‘Er wordt heel scherp ingeschreven, tarieven staan nog steeds onder druk. Er zijn projecten die worden aangenomen voor tweederde van de in redelijkheid te verwachten prijs’, aldus Campen. Door de lage tarieven die de sector in rekeningen kan brengen, wordt er ook minder geïnnoveerd dan nodig is.

Voor wat betreft de vooruitzichten voor 2003 ‘overheerst de zorg boven het optimisme’, aldus Campen. Grontmij en Oranjewoud gaan het aantal arbeidsplaatsen inkrimpen. De bezuinigingen van de nieuwer regering, onder andere in de zorg, zullen aan ingenieursbureaus niet voorbij gaan.

Maar er zijn ook lichtpunten. Campen: ‘Er zijn goeie kansen voor bureaus die innovatief zijn en goed inspelen op het regeringsbeleid. Er is nog steeds vraag naar efficiëntere technieken en verhoging van de veiligheid.’ Met dat laatste duidt hij op de nasleep van de branden in Enschede en Volendam en op de bijna-overstromingen in de zuidelijke provincies.

De Ingenieursbureaus Top 50 van 2003.

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW