Meer patentaanvragen door digitale communicatie en computertechnologie | Technisch Weekblad
Achtergrond

Meer patentaanvragen door digitale communicatie en computertechnologie

Kunstmatige intelligentie, 5G, neurale netwerken, slim onderhoud, patroonherkenning, autonoom rijden en blockchain. Het zijn de terugkerende begrippen uit de techniek die voor een toenemend aantal patentaanvragen zorgen. Maar de coronacrisis zorgt er ook voor dat klassieke patenten uit de farmaceutische industrie juist nu de octrooibelofte aan het grote publiek relevant is. 

Ondanks dat ik de onderwerpen digitale communicatie en computertechnologie op de agenda had staan, gaat een gesprek over patenten al vrij snel over de vraag of het octrooirecht de ontwikkeling van een behandeling of vaccin tegen het coronavirus al dan niet in de weg zit.

Maar vanuit de basis blijven hiervoor dezelfde principes gelden als bij alle patenten, zoals bijvoorbeeld in computertechnologie. ‘Het octrooi is een contract tussen een uitvinder en het grote publiek. Je moet het zien als een economische overeenkomst om innovatie te stimuleren,’ aldus Anton Versluis, patent examiner en coördinator kennisoverdracht bij het Europees Octrooi Bureau (EOB). ‘Het gaat niet zozeer om na-apen tegen te gaan, het grote publiek krijgt er wel degelijk iets voor terug. In de octrooidatabase ligt veel kennis over het oplossen van technische problemen. Publiek toegankelijk, nauwkeurig geformuleerd, klaar om op verder te innoveren.’

In de octrooidatabase ligt veel kennis over het oplossen van technische problemen

Bij het coronavirus zie je wel degelijk sterke mechanismes van het octrooirecht aan het werk. De mogelijke vaccins tegen het nieuwe coronavirus borduren voort op eerdere vaccins tegen vergelijkbare virussen, zoals het SARS-virus. Dan kom je inderdaad partijen tegen die een licentie op een bepaalde techniek hebben. Het gaat om organisaties die veel tijd, energie en geld gestoken hebben in een vaccin, dat goed beschreven hebben en dat publiek toegankelijk hebben gemaakt, zodat daar in deze tijden verder op geïnnoveerd kan worden.

Versnellingsbak

Het vakgebied 'digitale communicatie' telde vorig jaar 20% meer patent aanvragen dan in 2018; 'computertechnologie' steeg met 10%. Dat maakt deze twee motoren achter de vierde industriële revolutie tot de snelst groeiende terreinen waarop wereldwijd patenten aangevraagd worden. Dat kun je één op één vertalen in R&D activiteit van bedrijven en producten en diensten waar technische bedrijven de komende jaren in zullen blijven groeien.

‘Wat in de eerste plaats opvalt is dat innovaties met een digitale of softwarecomponent door alle sectoren van de techniek heen plaatsvinden,’ vertelt Versluis die vol voorbeelden zit. Hij noemt de versnellingsbak van de Toyota Prius die destijds volstrekt nieuw was. De patenten hierop beschreven de versnellingsbak die een benzinemotor met maar een beperkt efficiënt toerental enerzijds en een elektromotor met een groot toerenbereik anderzijds koppelde. Maar in de patenten werd ook slimme software beschreven die de versnellingsbak en de twee motoren aanstuurde. Een ander voorbeeld uit de automotive beschrijft de zelfrijdende auto en de noodzaak voor elektrische remmen. Er is software nodig die een signaal produceert om de actuatoren in de remmen te doen bewegen, om zo de remschijven op elkaar te drukken. ‘Overal zit die digitale component in, maar de patenten gaan veel verder dan de vakgebieden digitale communicatie en computertechnologie.’

Software en patent

Veel innovaties in de groeigebieden die het European Patent Office aangeeft, hebben een softwarecomponent. Maar het beschermen van software met een patent kan toch niet? Versluis: ‘Een algoritme dat slechts en alleen met getallen jongleert kun je inderdaad niet patenteren als zodanig. Maar wij spreken hier van computer geïmplementeerde inventions (computer implemented inventions, CII, red.) en dat valt wel degelijk te patenteren. Het gaat dan om een combinatie van software en hardware die in de echte wereld samen een betekenisvolle impact bereiken. Denk aan die versnellingsbak van de Prius, waarbij de combinatie van software en hardware die het technische probleem van het koppelen van verschillende typen motoren aan de wielen van de auto mogelijk maken. De broncode van die gebruikte software is niet door patenten beschermd, maar de manier waarop deze in de echte wereld een praktische hybride auto mogelijk maken wel, ongeacht in welke computertaal je het implementeert.’

Een combinatie van software en hardware die in de echte wereld samen een betekenisvolle impact bereiken, valt wel degelijk te patenteren

Ook in de medische technologie zijn er van dit soort voorbeelden. Denk aan een MRI-scan, waarbij een algoritme aan het rekenen gaat en de arts aanwijst waar een tumor zit. Of software die een videobewerking uitvoert waardoor je bij een videovergadering gewoon naar het beeldscherm kan blijven kijken, en ervoor zorgt dat het lijkt alsof je naar de camera boven de monitor kijkt. Versluis: ‘Zo zijn er veel CII's die via software en hardware een probleem uit de echte wereld op een bepaalde manier technisch oplossen. Als bedenker van die technologie moet je zeker nadenken over een patent wanneer je jouw kennis wilt delen en je de tijd en energie die je in de ontwikkeling hebt gestoken niet te grabbel wil leggen.’

5G

Bij computer implemented inventions ziet het European Patent Office dat patentaanvragen zowel bij multinationals, mkb-bedrijven en startups of zelfstandige uitvinders vandaan komen. Dat valt goed te verklaren doordat software gemakkelijk te schrijven en distribueren valt. Versluis komt met uiteenlopende voorbeelden, zoals producenten van stoplichten die met slimme software een soort ICT-bedrijfje zijn geworden om verkeersstromen te managen, producenten van wasmachines en koelkasten die er met sensoren en software slimme apparaten van maken, logistieke dienstverleners die met blockchain technologie vraag en aanbod samenbrengen of producenten van slimme landbouwmachines die met behulp van camera’s en satellietbeelden de oogst binnen halen.

In het vakgebied van de digitale communicatie zie je een andere beweging, met name bij de ontwikkeling van 5G. ‘Dat is zulke complexe technologie.’ Versluis legt uit dat de antennes tegelijkertijd in honderden richtingen moeten kunnen zenden, om zo de juiste richting voor elk van een veeltal van apparaten te vinden om ze op hoge snelheid op dezelfde frequentie aan te kunnen schieten. Bij 5G moet je grote datastromen handig versleutelen, alsmede rekening houden met wereldwijde standaarden. ‘Dat maakt dat die markt gedomineerd wordt door een aantal grote partijen, waar startups niet snel tussen zullen komen.’

Coronamaatregelen EOB

Na de Europese Unie is het European Patent Office de grootste instelling in Europa, met grote kantoren in onder meer Den Haag, München en Berlijn. In Den Haag werken nu met het coronavirus 2.700 van de 3.000 mensen thuis, in München 3.600 van de 4.000. Wie wel eens in de EOB-kantoren geweest is merkt dat er met moderne en comfortabele voorzieningen in de kantoorpanden maar beperkt thuis gewerkt wordt en patentbeoordelaars hebben dikwijls grote papieren dossiers op hun bureaus liggen.

Hoe verliep die transitie naar thuiswerken? ‘Het belangrijkste is dat onze dienstverlening onverminderd door kan gaan. In de loop van februari en begin maart hebben we dat stap voor stap aangepakt. We hebben een nieuw datacenter ingekocht op een locatie in Luxemburg. We hebben een volledig papierloze workflow ingericht en alle data wordt nu elektronisch verstuurd. Iedereen kan nu gemakkelijker met de laptop vanuit huis werken. Daarnaast vinden alle hoorzittingen, bijvoorbeeld in de finale beoordelingsfase van een patentaanvraag, via videoconferentie of telefonisch plaats.’ Eigenlijk dus dankzij die digitale innovatie die het European Patent Office in die grote papieren dossiers voorbij zag komen.

 

Wat is het Europees Octrooi Bureau en hoe gaat het te werk?

  • Het Europees Octrooibureau (EOB) is de op een na grootste verdragsorganisatie in Europa. Het is geen EU-organisatie
  • Het behelst 38 landen onder het Europees Octrooiverdrag (EPC in het Engels) en beoordeelt octrooien die vervolgens in 44 landen erkend worden (waarvan dus 6 buiten Europa)
  • Een octrooi geeft een alleenrecht om anderen te verbieden een uitvinding commercieel te maken, verhandelen of te verkopen, tenzij het is voor eigen gebruik of onderzoek
  • Een octrooi bestaat uit een beschrijving met tekeningen en conclusies (claims) die de reikwijdte van het alleenrecht aangeven
  • Octrooien worden beoordeeld op onder meer Nieuwheid, Inventiviteit en Uitvoerbaarheid
  • Octrooien worden gepubliceerd zodat iedereen ervan kan leren. Ze zijn te vinden op espacenet.com
  • Octrooien worden geclassificeerd volgens het CPC, een code die de technische inhoud aangeeft. G06K9/00 staat bijvoorbeeld voor Digitale Patroonherkenning (G06 voor computers in het algemeen). Deze codes zijn ook te vinden op espacenet.com/classification

 

Digitalisering leidt tot groei van octrooien

Nu de vierde industriële revolutie (4IR) werkelijkheid wordt, worden niet alleen onze fabrieken slimmer, maar ook onze ziekenhuizen, huizen, apparaten, auto's en draagbare apparaten. In 2019 werd digitale communicatie het nieuwe toonaangevende veld van octrooiaanvragen bij het EOB, terwijl computertechnologie de op één na snelst groeiende was. Deze twee technische velden maken 4IR mogelijk door de tools aan te reiken om technische toepassingen op andere gebieden om te zetten in slimme apparaten. Ze stimuleren ook verdere ontwikkelingen op gebieden zoals kunstmatige intelligentie (AI) en 5G.

Het European Patent Office heeft op een rijtje gezet welke landen, en welke bedrijven een leidende rol spelen. Als het gaat om digitale communicatie spelen China en de VS een leidende rol, met name bij de ontwikkeling van 5G. In computertechnologie zien we dat Europa heel sterk is, met Philips als één van de meest innovatieve bedrijven op het gebied van medische technologie.

Meer weten? Klik hier.

 

Wilt u meer informatie over een van de gespecialiseerde octrooibureaus? Kijk dan op de website van de Orde van Octrooigemachtigden.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW