Rechtbank Amsterdam: Huzarenstukje van integraal ontwerpen | Technisch Weekblad
Achtergrond

Visie 2021 project van ABT


Rechtbank Amsterdam: Huzarenstukje van integraal ontwerpen

Amsterdam krijgt volgend jaar een nieuwe rechtbank. De veiligheid en functionaliteit kregen bijzondere aandacht in het ontwerp. Hoe straal je ondertussen uit dat het hier om een publieke functie van het hoogste belang gaat?

Naast de ontwerpcriteria zichtbaar, herkenbaar en functioneel bedacht het Rijksvastgoedbedrijf een nieuw woord tijdens de aanbesteding van de nieuwe rechtbank van Amsterdam. Gezagwekkend. ‘Hoewel het geen bestaand woord is, weet iedereen wat je daar mee bedoelt’, aldus Jaap Wiedenhoff die al bij de vroege aanbestedingsfase van de rechtbank betrokken was namens ingenieursbureau ABT. ‘Het gebouw moet wel het gezag van de rechterlijke macht ondersteunen en versterken maar mag niet imponeren. Het vertegenwoordigt immers een belangrijke functie in onze democratie en moet daarom benaderbaar zijn.’

ABT adviseerde over de constructie, fundering, installatietechniek, bouwfysica, beveiliging en brandveiligheid van de nieuwe rechtbank. Het hart van het gebouw zijn de zittingzalen die over vier verdiepingen verdeeld zijn. Daaromheen ligt een alzijdige lobby. Daarboven begint het afgesloten gebied van kantoren. De lobby is volledig omgeven door een transparante gevel, die de verbinding met de stad ook daadwerkelijk realiseert. Rechters, griffiers en de vertegenwoordigers van het Openbaar Ministerie hebben afgeschermde eigen looproutes buiten de lobby om.

‘Er liggen zo veel eisen op tafel om het gebouw zijn publieke functie van het hoogste belang te geven; het is echt een uitdaging om innovatieve technologie toe te passen’, aldus Wiedenhoff. ‘Hoe moet een deur werken in een pand waar beveiliging zo belangrijk is? Hoe scheid je verschillende ruimtes? Hoe zorg je voor afgeschermde looproutes? Binnen dit project lag het allemaal al vast, maar je wilt toch een mooi en innovatief gebouw neerzetten.’

Voor de kantoorverdiepingen bedacht ABT slimme digitale technologie in plaats van grote zware installaties. ‘Iemand kan maar op één plaats tegelijk zijn’, aldus Wiedenhoff. ‘Daarom meten we in ieder vertrek de CO2-concentratie. Komt die onder een bepaald niveau, dan gaat volledig geautomatiseerd de ventilatie omhoog via de ventilatieroosters. Op die manier vindt alleen klimaatbehandeling plaats op plekken waar mensen op dat moment werken.’

Ook de stalen kolommen waar de kantoorruimtes op rusten en die buiten de transparante gevel staan, waren uitdagend. ‘In een buitenklimaat zetten deze verschillend uit ten opzichte van de rest van de constructie, waardoor het noodzakelijk was om de thermische schil om de kolommen heen te maken en slim gebruik te maken van de stralingswarmte van het gebouw’, aldus Jelle Roks, die namens ABT nu ook nog betrokken is bij de afbouw van de rechtbank. ‘De zittingzalen en de looproutes voor rechters moesten vanuit programmatisch en functioneel perspectief op een complexe wijze gestapeld worden. Dat leidde in de constructie tot zwaar belaste knooppunten, waar we op slimme wijze ingestorte massieve stalen verstevigingen hebben aangebracht.’

Volgens Nico Wevers, ontwerpleider bij ABT, gaat het hier om een huzarenstukje van integraal ontwerpen. ‘We hadden enerzijds een enorm functioneel eisenpakket. Daarnaast moet de rechtbank vanuit de stad een open en transparant gebouw zijn, en vice versa. Bovendien moet het gebouw aan alle gangbare standaarden van duurzaamheid voldoen. Het is gekoppeld aan een WKO-installatie, er liggen zonnepanelen op het dak, afval scheiden wordt maximaal gefaciliteerd en overal hangt ledverlichting.’

Het lijkt aan de buitenkant een strak gebouw, met weinig complexiteit. Wevers besluit: ‘Maar ik vergelijk het wel eens met een iPhone. Aan de buitenkant is het strak en functioneel. Achter de schermen is het een technisch hoogstandje om deze mate van functionaliteit en ruimtelijkheid aan het gebouw te geven.’

Rechtbank Amsterdam

In april 2016 selecteerde het Rijksvastgoedbedrijf het Consortium NACH DBMFO voor het ontwerp, de financiering, de realisatie, het onderhoud en de exploitatie van de nieuwbouw van de rechtbank Amsterdam. ABT maakt – samen met Macquarie Capital, DVP, KAAN Architecten, Heijmans en Facilicom – deel uit van NACH.

Opdrachtgever: Rijksvastgoedbedrijf
Architect: KAAN Architecten
Locatie: Zuidas Amsterdam
Projectomvang: Het programma voor de nieuwe rechtbank behelst circa 47.250 m2 voor kantoren, zittingszalen, verhoorkamers en ‘gehechtengebied’, exclusief parkeren. Het nieuwe gebouw is 10 lagen hoog. Dagelijks werken er 1.000 rechtbankmedewerkers en 200 medewerkers van ketenpartners in het gebouw.
Contract: netto contante waarde 235 miljoen euro DBMFO, looptijd 30 jaar
Doorlooptijd: 2017-2020

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!