Achtergrond

Waterproblemen? Don’t Call The Dutch!

Landschapsarchitect Billy Fleming stelt dat ‘the Dutch Approach’ van de klimaatcrisis in de VS niet werkt. Watergezant Ovink vindt dat de Amerikaan een onjuist beeld heeft van die Nederlandse aanpak. Beiden zien wel de Green New Deal als enige oplossing.

De Amerikaanse media schilderen Nederland regelmatig als een kloek landje dat wel raad weet met de stijgende niveaus van zeeën en rivieren. Google eens de zoektermen ‘climate change’, ‘sea level’, ‘Dutch’ en ‘solutions’, en je stoot op honderden teksten en programma’s met lofzangen op de manier waarop dat landje aan de Noordzee met hoge dijken, stormvloedkeringen en gemalen voorkomt dat het onder water verdwijnt. Zo kopte de New York Times nog ‘The Dutch have solutions to rising seas.’

Nederlandse ingenieursbureaus als Arcadis, Royal HaskoningDHV, Fugro en kennisinstituten als Deltares en TU Delft zijn al jarenlang actief bij het oplossen van waterproblemen in Amerikaanse steden en regio’s. Ze speelden een prominente rol bij het ontwerpen van de infrastructuur die New Orleans nu beschermt. Nederlandse ingenieurs en wetenschappers zijn direct betrokken bij het oplossen van waterproblemen in onder meer Houston, Miami, San Francisco, New York, New Jersey, California’s Central Valley en Boston.

Landschapsarchitect Billy Fleming, directeur van het McHarg Center van de Pennsylvania University in Philadelphia, baarde in oktober 2018 dan ook opzien met een artikel op City Lab getiteld The Dutch Can’t Save Us From Rising Seas. Amerika en Nederland verschillen volgens Fleming op geografisch, klimatologisch, economisch en politiek gebied zoveel van elkaar dat oplossingen die in Nederland zijn bedacht – hij denkt daarbij vooral aan grootschalige, infrastructurele projecten - in de VS domweg niet werken.

Bestuurlijke moeilijkheden

De risico’s van stormen en overstromingen in Nederland en de VS zijn onvergelijkbaar,’ zegt Fleming desgevraagd. ‘Nederland heeft sinds 1953 geen storm meer beleefd met een vloedgolf van vijf meter. In de VS hebben we alleen al sinds 2000 minstens tien orkanen aan land zien komen met een gelijke of hogere vloedgolf. Het bouwen van coastal barriers zoals in Nederland is een veel eenvoudiger en goedkoper oplossing wanneer de frequentie en de intensiteit van de stormen een stuk lager is dan wat wij in de VS beleven.’

Fleming, hij werkte ooit als adviseur van president Obama, wijst erop dat Amerikanen veel meer ruimte hebben dan Nederlanders. Terugtrekken -managed retreat -  is daarom in de VS vaker een optie. ‘De Nederlandse economie heeft drie grote steden die het niet kan verliezen of verplaatsen. De VS is veel groter qua economie en qua ruimte. Daarom is het bij ons eerder mogelijk  steden of wijken te verlaten. Het zal traumatische zijn voor inwoners, maar het zal niet zo’n invloed hebben op onze economie en samenleving als in Nederland.’

De belangrijkste reden waarom ‘the Dutch Approach’ in de VS niet werkt, ligt op het bestuurlijk niveau. Fleming stelt dat Nederland een actieve overheid heeft die dankzij hoge belastingen veel geld kan en moet steken in een kunstbescherming die essentieel is voor het voortbestaan van het land. Het Amerikaanse gedecentraliseerde en geprivatiseerde systeem is, afgezien van gigantische militaire projecten, nauwelijks in staat grote infrastructurele werken te financieren. Daarom is kustbescherming in de VS een lappendeken van onsamenhangende projecten waarbij de rijkste gebieden het best beschermd zijn en de armen niet of nauwelijks.

Fleming noemt de stormkeringen, pompstations en dijken rondom New Orleans een typisch voorbeeld van de Nederlandse aanpak. ‘Na de orkaan Katrina, was er in de politiek een serieuze discussie of het niet beter was New Orleans te verlaten,’ zegt Fleming. ‘Nederlandse ingenieurs speelden een belangrijke rol in de beslissing dat niet te doen.’ De federale overheid mag er dan in New Orleans een keer in geslaagd zijn grote infrastructurele werken te financieren, de stad New Orleans en de staat Louisiana beschikken nu niet over de middelen het systeem te onderhouden waardoor het al niet meer de bescherming biedt waarvoor het ontworpen is.

Geen vliegtuig met expertise

Henk Ovink ziet ook dat er verschillen zijn tussen Nederland en de VS, maar vindt het verhaal van Fleming over Nederlandse oplossingen ongenuanceerd. ‘Er bestaat niet zoiets als de Dutch Approach,’ zegt de Nederlandse watergezant. ‘Er bestaat geen vliegtuig met Nederlandse oplossingen waarmee je over de wereld kan vliegen en waardoor we allemaal opeens veiliger zijn.’ Hij voegt daar niet zonder enige ironie aan toe: ‘Als het zo zou zijn dat Nederland de wereld zou kunnen redden, dan zouden we dat natuurlijk meteen doen.’

Wanneer het gaat over export, spreekt Ovink niet louter over een Nederlandse benadering, maar ook over Nederlandse expertise en een cultuur van samenwerken. ‘Elke plek op de wereld vraagt vanwege de cultuur en de politiek om andere benaderingen en andere oplossingen. Governance en financiering zijn in de VS heel anders geregeld. Wat wij proberen is een meerwaarde te creëren door de Nederlandse expertise op het gebied van governance financiering, ontwerpen, planning innovatie en landschapsinrichting te koppelen aan lokale expertise om zo oplossingen te vinden die echte waarde creëren.’

Het is volgens Ovink onzinnig, zoals Fleming doet, de Nederlandse inbreng in de VS te identificeren met grote infrastructurele werken. ‘Dat doen we in Nederland immers ook niet alleen.’ Hij stelt dat de Nederlandse diversiteit juist door alle schalen heen zorgt voor het managen van risico’ en returns: waarde creatie voor de integratie van belangen op elke schaal. Ovink: ‘Kortom het is alles door elkaar en als je dat onderkent dan is dat misschien wel de waarde van de Nederlandse aanpak, het maximaal benutten van complexiteit.’

Ook Piet Dircke, die namens Arcadis betrokken is bij veel Amerikaanse projecten, ziet verschillen tussen Nederland en de VS niet als een obstakel. ‘Het is prima om die verschillen aan te wijzen, maar dat sluit niet uit dat je van elkaar kunt leren en elkaar helpen. Integendeel, juist vanuit verschillende invalshoeken gekozen oplossingen maken samenwerking leerzaam en voegen waarde toe.’ Hij wijst er wel op dat bij projecten in de VS de Nederlandse inbreng altijd relatief bescheiden is ten opzichte van de Amerikaanse.

New Green Deal

Waarom kijken zoveel Amerikaanse regio’s en steden naar Nederland en Nederlandse bedrijven? Volgens Fleming ontbreekt het Amerika aan een slagvaardige, actieve overheid en aan een consistent klimaatbeleid. Veel Amerikanen hebben daardoor het gevoel dat de klimaatcrisis onoplosbaar is. In dat vacuüm, kijkt men al gauw naar Nederland, een land dat wel ideeën heeft en bovendien ingenieursbedrijven die staan te trappelen om ze uit te voeren.  

Echte Amerikaanse oplossing moeten volgens Fleming komen uit de progressieve politiek. Hij schrijft: ‘Planologen moeten zich scharen achter de Green New Deal, de enige beweging waarin mensen snel en groot genoeg denken om de klimaatcrisis het hoofd te bieden.’ De New Green Deal is het radicale programma van progressieve politici - gelanceerd door volksvertegenwoordiger Alexandria Ocasio-Cortez - dat naast ontmanteling van de fossiele industrie streeft naar grote overheidsinvesteringen in groene energie, klimaatadaptie, groene infrastructuur en sociale rechtvaardigheid.

Die New Green Deal kan volgens Fleming - met een knipoog naar Nederland (?) - alleen slagen wanneer de Amerikaanse federale overheid een veel grotere en actievere rol krijgt. Dat betekent bijvoorbeeld een veel groter mandaat en meer geld voor het US Army Corps of Engineers.  Fleming oppert zelfs het idee om een Resettlement Administration op te richten, belast met de ontwikkeling van nieuwe gemeenschappen voor klimaatvluchtelingen en het ontmantelen van woonplaatsen die door klimaatverandering onbewoonbaar zijn geworden.

Wat betreft de New Green Deal liggen Ovink en Fleming wél op dezelfde koers. Ovink: ‘Het is de enige echte kans voor een duurzamer Amerika en daarmee een duurzamer wereld.’ De watergezant constateert wel dat hiervoor echte machtsverschuivingen nodig zijn in de VS. Hij wijst op de grote kosten die verbonden zijn aan het ongedaan maken van de vernietiging uit het verleden en het minder kwetsbaar maken van het eco- en sociale systeem. ‘Dat betekent echt durven inzien dat het niet gaat om winst maar om verdeling gaat, om waarde creatie en duurzame bescherming.’

Tenslotte zegt Ovink dat de doelen van het Parijsakkoord, en ook die van de New Green Deal, alleen maar gerealiseerd kunnen worden door intensieve, wereldwijde samenwerking. Ook Amerikanen en Nederlanders hebben elkaar nodig. Ovink: ‘Alle kritiek van Fleming op de Dutch Approach is een spiegel voor Amerika hoe beter samen te werken. Dus geen America First in the New Green Deal, maar een inclusieve aanpak.’

 

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW