Wijs met water | Technisch Weekblad
Achtergrond
De tien waterschapen die nu deelnemen aan de Waterprognosetool

Wijs met water

Sinds juni gebruiken tien waterschappen een nieuwe, innovatieve watervraagprognosetool van Witteveen+Bos en HKV.

Als er voldoende neerslag is, kunnen de 21 Nederlandse waterschappen prima voldoen aan de watervraag van de belangrijkste sectoren. Dit zijn bijvoorbeeld dijkbeheerders, industrieën, drinkwaterbedrijven, elektriciteitscentrales, de landbouw en natuurgebieden. Maar tijdens langdurige droogte, zoals in 2018 of dit voorjaar, moeten waterbeheerders soms lastige keuzes maken over de waterverdeling. Zij worden hierbij geholpen door de zes Regionale Droogte Overleggen (RDO’s) in Nederland en de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW). LCW adviseert de waterbeheerders welke maatregelen zij het best kunnen nemen.

Bij de waterverdeling maken LCW en de RDO’s gebruik van de zogeheten verdringingsreeks bij watertekorten. Dijken en kwetsbare natuurgebieden behoren tot de hoogste categorie (1), terwijl landbouw (beregening), scheepvaart en recreatie in categorie 4 zitten. Tussenin bevinden zich bijvoorbeeld de drinkwatervoorziening, koelwater voor elektriciteitscentrales en proceswater voor industrieën.

Vooruitkijken

‘Om de beschikbare voorraden zo goed mogelijk te verdelen, willen waterbeheerders weten hoe de watervraag zich in de nabije toekomst gaat ontwikkelen,’ zegt hydroloog ir. Ebbing van Tuinen. Hij is hoofd zoetwatervoorziening bij Witteveen+Bos in Deventer en projectleider van de nieuwe Watervraagprognosetool die het ingenieursbureau samen met adviesbureau HKV in Lelystad heeft ontwikkeld. ‘Tot nu toe gebeurde dat vooral op basis van ervaring bij de waterschappen, niet via actuele berekeningen. Weliswaar is er het Landelijk Hydrologisch Model, ondergebracht bij Deltares. Maar dit is een omvangrijk, langjarig model voor beleidsanalyses. Het is niet geschikt voor het maken van prognoses van de watervraag, gebaseerd op actuele weersvoorspellingen.’ Slim Watermanagement, een samenwerkingsprogramma van de waterschappen en Rijkswaterstaat, had na de droogte van 2018 behoefte aan een nieuwe tool met een dagelijkse update. Van Tuinen: ‘Dat is onze watervraagprognosetool geworden.’

Samen met HKV won Witteveen+Bos in 2018 de aanbesteding van Slim Watermanagement. Van Tuinen: ‘Wij hebben zowel hydrologen als softwareontwikkelaars in dienst. Hierdoor konden wij samen met de waterbeheerders, in een effectief ontwikkelproces, in juni deze nieuwe tool opleveren.’ Het model combineert via slimme algoritmen de actuele watervraag per aanvoergebied, uitgesplitst naar bovengenoemde sectoren. Dit gebeurt op basis van de weersvoorspellingen van het KNMI en ECMWF. Dit Europees weercentrum levert elke dag per regio een nauwkeurige verwachting van zowel de neerslag als de verdamping voor de komende zes weken.

Vier ontwikkelsessies

Om optimaal rekening te houden met de wensen en eisen van de waterschappen, organiseerden Witteveen+Bos en HKV tussen februari en juni 2020 vier ontwikkelsessies. Ook Rijkswaterstaat en Deltares schoven daarbij aan. Van Tuinen: ‘Deze bijeenkomsten hebben ons enorm geholpen het model te optimaliseren, ook qua toepassingen en gebruiksvriendelijkheid.’

Via een inlogcode krijgen waterbeheerders toegang tot zowel de landelijke versie - die voor iedereen leidend is - als hun eigen versie. In deze regionale versie kunnen zij met zogeheten draaiknoppen de effecten testen van bijvoorbeeld meer of minder beregening door de landbouw. Eind oktober is er een evaluatiebijeenkomst met alle betrokken partijen.

Dat juist de waterschappen rond het IJsselmeer en in Oost-Nederland als eerste zijn gestart met het nieuwe waterprognosemodel, is volgens Van Tuinen geen toeval: ‘Het IJsselmeer is essentieel voor onze nationale zoetwatervoorziening.’

Inmiddels tonen ook waterbeheerders in de rest van Nederland belangstelling voor de nieuwe tool. Het meest concreet is dit bij de waterbeheerders rond het Volkerak-Zoommeer. Van Tuinen: ‘Technisch is landelijke invoering geen probleem; de ontwikkeling is al grotendeels achter de rug.’

Project: Waterprognosemodel

Opdrachtgever: Slim Watermanagement

Ingenieursbureaus: Witteveen+Bos en HKV

Waterschappen: IJsselmeergebied en Oost-Nederland

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW