Nieuws

Arnhem bouwt meest ondergronds

Geen stad in Nederland heeft de laatste jaren zoveel ondergrondse bouwprojecten gerealiseerd als Arnhem. En er zit nog meer aan te komen, zo bleek tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van het Centrum Ondergronds Bouwen (COB).

Arnhem – Een betere locatie voor een themadag over ondergronds bouwen dan de Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem is moeilijk te vinden. Want hier hebben architectenbureau Henket & Partners en constructeur ABT Adviesbureau voor Bouwtechniek een nieuw faculteitsgebouw voor dans en theater ontwikkeld dat geheel onder het maaiveld ligt. Alleen het glazen dak steekt zo’n 1,5 meter boven de grond uit. Hierdoor hebben bezoekers helemaal niet het idee dat ze op pakweg tien meter onder de grond vertoeven.

Het nieuwe faculteitsgebouw, dat naadloos overgaat in het bestaande paviljoengebouw van Rietveld, is gebouwd met onderwaterbeton. Volgens hoofdconstructeur ABT heeft dit te maken met de hoge gronddruk, veroorzaakt door de naburige stuwwal en de, voor Arnhemse begrippen, zeer hoge grondwaterstand.

Vandaar dat over de gehele breedte van het atrium grote stempels zijn aangebracht. Omdat het gaat om een ondergrondse ruimte waar veel mensen vertoeven, zijn er drie vluchtgangen naar boven. Ventilatoren zorgen voor de snelle afvoer van warmte en rook bij brand. De bouw heeft anderhalf jaar geduurd: van begin 2002 tot medio

2004.

Volgens Hubert-Jan Henket, die ook betrokken was bij de renovatie van Rietvelds hoofdgebouw uit 1963, was uitbreiding onder de grond de enige optie. ‘Het zicht op Rietvelds paviljoen moest vrij blijven.’

 

Watermuseum

De Hogeschool voor de Kunsten is een goed voorbeeld van het feit dat Arnhem op weg is de ‘ondergrondse hoofdstad’ van Nederland te worden. Zo werd in december 2003 het Nederlands Watermuseum in Park Sonsbeek in gebruik genomen dat geheel onder het maaiveld ligt. Het museum had letterlijk heel wat voeten in de aarde. Niet alleen doordat Sonsbeek helemaal overhoop ging maar ook door de ingewikkelde stroming van het grondwater. Hierdoor moest het oorspronkelijk ontwerp flink worden aangepast. In het definitief ontwerp is de betonnen constructie van 1800 m2 als het ware om de grondwaterstromingen heen gebouwd. Daardoor moest ook hier, net als bij de Hogeschool van de Kunsten onderwaterbeton worden gebruikt.

Natuurlijk mag ook de herinrichting van het stationsgebied niet onvermeld blijven. Onderdeel van dat plan is naast de bouw van een nieuwe transferhal en twee kantoorgebouwen van 74 meter hoog, een ondergrondse parkeergarages voor duizend auto’s. De eerste fase is in 2001 afgerond. Voorts krijgt het stationsgebied koude- en warmteopslag en een gemeenschappelijke kabelen leidingentunnel. Deze tunnel dient ook voor de afvoer voor afvalstoffen.