Nieuws

Boegbeeld van de Nederlandse ruimtevaart

Na enkele moeilijke jaren lijkt Dutch Space zich enigszins te herstellen. Het ruimtevaartbedrijf uit Leiden is betrokken bij een groot aantal prestigieuze projecten, zoals OMI, de Europese Robotar (ERA), de vernieuwde Ariane 5 en Galileo. Als een van de belangrijkste producenten van zonnepanelen werkt Dutch Space sinds enkele jaren aan dunne films.

Nergens aankomen, hoor’, waarschuwt Geert Mennenga met een glimlach als we de clean room van Dutch Space betreden. Mennenga, hoofd van de afdeling strategie en communicatie, moet er niet aan denken dat er iets gebeurt met ERA, de Europese Robot Arm, die in 2007 wordt gelanceerd naar het internationale ruimtestation. Weliswaar is dit kwalificatiemodel niet de definitieve versie maar wel een heel belangrijke tussenstap. ERA kost zo’n 180 miljoen euro en is een van de grootste en duurste projecten die de vaderlandse ruimtevaartindustrie ooit heeft gebouwd. Het Rusissche ruimtevaartbedrijf Khrunichev zorgt voor de integratie met de MLM-module.

In de clean room heeft Dutch Space voor de 11,3 meter lange robotarm een speciale 2D-constructie gebouwd, die de invloed van de zwaartekracht uitschakelt. Mennenga: ‘Het bijzonder van deze robotram is dat hij door zijn geavanceerde software zowel autonoom als op handbediening kan functioneren. Dat kan de robotarm van de space shuttle niet.’ Met deze robotarm moet de bemanning onderhoud en inspecties uitvoeren, zowel vanuit de MLM-module als tijdens ruimtewandelingen.

Oorspronkelijk had de lancering al in 2001 moeten geschieden, maar met name door de problemen met de space shuttle is de lancering zes jaar vertraagd. Omdat de ERA niet meer aan de Russische FGB-vrachtmodule, maar aan het MLM-segment wordt gekoppeld, moet Dutch Space ook de software aanpassen. Dit geeft volgens Mennenga wel de mogelijkheid verbeteringen aan te brengen in de software en elektronica, waardoor bijvoorbeeld de duur van ruimtewandelingen kan worden bekort.

 

Zonnecellen

Maar er is meer te zien in de clean room van Nederlands belangrijkste ruimtevaartbedrijf, dat jaarlijks goed is voor een omzet van zo’n tachtig miljoen euro. Het bedrijf is in ruim 35 jaar uitgegroeid tot de belangrijkste Europese producent van zonnecellen voor satellieten. Daarom staan er zonnepanelen opgesteld voor toekomstige missies als GOCE, Planck, Herschel/HIFI en METOP HIFI (Heterodyne Instrument for the Far-Infrared) is een Nederlands meetinstrument van SRON (Stichting Ruimteonderzoek Nederland) om infraroodbronnen met een speciale golflengte op te sporen. HIFI is één der drie meetinstrumenten van Esa’s ruimtetelescoop Herschel die in 2007 word gelanceerd.

Ook test Dutch Space de zonnepanelen voor de eerste vier testsatellieten van Galileo, het nieuwe Europese satellietnavigatiesysteem. Mennenga: ‘We testen de panelen onder omstandigheden die representatief zijn voor de ruimte. Dat betekent temperatuurschommelingen tussen de –180 en +120 °C en een veel sterkere uv-straling dan op aarde.’

Een geavanceerde koudbooglamp simuleert deze omstandigheden.

Dutch Space komt voort uit Fokker dat in 1967 begon met een eigen ruimtevaartafdeling. Vanaf de oprichting was Fokker Space Division betrokken bij de eerste Nederlandse astronomische satellieten ANS (1974) en IRAS (1983). Ook begon Fokker Space al snel met het bouwen van zonnepanelen voor satellieten, terwijl het bedrijf ook betrokken was bij het ontwerp van de motorframes voor de Ariane draagraketten. In 1987 werd Fokker Space and Systems een zelfstandige dochteronderneming van de vliegtuigbouwer. Na het faillissement van Fokker Aircraft in 1996 ging de ruimtevaartdivisie verder als zelfstandig bedrijf, hoewel het vanaf het begin de bedoeling was een kapitaalkrachtig moederbedrijf te vinden.

In 1999 leek dat te lukken toen Saab Ericsson Space 65 procent van de aandelen wilde overnemen en Stork de resterende 35 procent. Maar spoedig daarna zag de Zweedse multinational af van de overname. Omdat Stork inmiddels over de rechten op de naam Fokker beschikte, veranderde het bedrijf in 2002 zijn naam in Dutch Space.

Vlak na de millenniumwisseling moest het bedrijf zijn personeelsbestand fors inkrimpen van 420 naar 300 werknemers. Belangrijkste reden was het teruglopend aantal commerciële projecten van ruimtevaartindustrieën in met name Duitsland, Frankrijk en GrootBrittannië. Inmiddels lijkt de ergste pijn achter de rug, hoewel de markt nog altijd moelijk is. Volgens Mennenga heeft Dutch Space onlangs enkele belangrijk successen geboekt in de VS. Recent heeft Nasa voor zeven miljoen euro aan zonnepanelen in Leiden besteld voor een satelliet die onderzoek gaat doen naar planetoïden. Dutch Space levert ook de yoke, een systeem dat de zonnepalen op het juiste moment uitklapt.

 

Dunne films

Op het gebied van de zonnepanelen richt de divisie Solar Arrays zich, naast de traditionele kristallijne siliciumpanelen en het recentere gallium-arsenide, ook op dunne films. Edward Bongers, manager engineering van Solar Arrays: ‘We denken dat deze technologie veel toekomstmogelijkheden bezit. De cellen zijn heel buigzaam, waardoor ze niet op een onderliggende paneelstructuur hoeven te worden bevestigd. Dit levert een gewichtsreductie op van pakweg 2,6 kg/m naar slechts 0,4 kg/m .’ Met dunne-filmcellen is Dutch Space omstreeks 1998 begonnen, nadat was gebleken dat bij armorf silicium de technologische grenzen voor de ruimtevaart waren bereikt, namelijk een rendement van acht procent. Daarom heeft Dutch Space zich geconcentreerd op de Ci(G)S-technologie. Bongers. ‘Bij dunne films van het type CI(G)S zien we goede kansen het omzettingsrendement te verhogen naar 13 procent.’ Partners van Dutch Space zijn het Hahn Meidner Institut (HMI) in Berlijn en ZSW in Stuttgart. De onderzoeksfase is inmiddels afgerond en ZSW is nu bezig met de inrichting een proeflijn in Marburg om de komende jaren kleine series te ontwikkelen. ‘De bedoeling is rond 2008 de eerste toepassingen in de ruimte te hebben’, aldus Bongers.

 

Galileo

Ook bij het Galileo-project is Dutch Space betrokken. Daarbij gaat het om de zonnepanelen van de eerste vier van in totaal dertig satellieten waaruit het Europese satellienavigatienetwerk omstreeks 2009 moet bestaan. Frits Teule, manager marketing en sales van de divisie Advanced Systems & Engineering: ‘Dutch Space is niet het enige Nederlandse bedrijf dat bij Galileo betrokken is. Ook NLR, TNO en Logica CMG houden zich samen met ons bezig met de verificatie en validatie van de gegevens uit de testfase. Uiteraard hopen we dat we betrokken blijven bij de vervolgfase van Galileo, de uitbouw met nog eens 26 satellieten en een aantal grondstations.’

Daarvoor zijn nog twee grote consortia in de race, INavsat en Eurely. Binnenkort valt de beslissing wie de gelukkige wordt.

Deel deze pagina
Gratis proefabonnement TW

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week!

Meld je nu aan!

Rijkswaterstaat Meet & Greet Projectmanagement

Op 30 september om 16 uur organiseert Rijkswaterstaat een meet & greet voor (toekomstige) projectmanagers die willen weten hoe het is om aan grote infrastructurele projecten te werken bij Rijkswaterstaat. Neem kennis van ons Integraal Projectmanagement Model (IPM) en  spreek informeel met projectmanagers onder genot van een hapje en drankje.  Kijk hier voor meer informatie

Vision & Robotics

Vision & Robotics is hét onafhankelijke vakblad voor machinebouwers, system integrators en eindgebruikers van productielijnen in de maak- en agro-/foodindustrie. 

Graag meer lezen over onderwerpen zoals robotica, sensoren, kunstmatige intellegentie en nog veel meer klik hier

Vision & Robotics heeft ook een nieuwsbrief! klik hier om je in te schrijven.

TW online gratis voor jongeren

TW Investeert in technisch onderwijs

Leerlingen tot 18 jaar lezen gratis TW. Meld je aan en ontvang 23 online edities per jaar geheel gratis!

Naar boven