Bouwputten gaan ondergronds | Technisch Weekblad
Nieuws

Bouwputten gaan ondergronds

Bouwputten vormen een open wond in de stad. Als de overlast te groot wordt zullen ze ondergronds moeten gaan.

Delft – Een put graven, wanden langs de zijkanten aanbrengen, daartussen horizontale stempels (buizen) plaatsen voor de stabiliteit, en een vloer storten. Dat is de gangbare methode om een bouwput te maken. Die techniek is al heel lang in zwang, en dat zal ook nog heel lang zo blijven. ‘Dat is namelijk het goedkoopst’, zegt prof.ir. Frits van Tol van Geodelft en de TU Delft.

Alleen bij de bouw in binnensteden is dit beeld al gewijzigd en gaat het nog verder veranderen. De overlast van bouwputten in de stad wordt te groot. Japan kent al een verbod op bouwputten in stadscentra. Nederlandse overheden zouden hier ook toe kunnen besluiten. Dat zal er toe leiden dat bouwputten voor de aanleg van tunnels en parkeergarages onzichtbaar moeten worden, met andere woorden: ondergronds moeten gaan.

De metrolijn in Rotterdam is in de jaren zestig in een bouwput aangelegd, evenals de Willemsspoorlijn in de jaren tachtig. De straten gingen daarbij breeduit open. Tegenwoordig worden tunnels niet meer gegraven maar geboord, zoals de Noordzuidlijn in Amsterdam. Bij de Haagse tramtunnel, gisteren na jarenlange vertraging in gebruik genomen, zijn de twee stations nog in een bouwput gebouwd.

Echter niet meer in een ópen put. Hier is, bij hoge uitzondering aldus Van Tol, de wanden/dak-methode toegepast. Er zijn wanden in de grond gebracht – gegraven, dat geeft minder geluidsoverlast – en daar wordt juist onder het maaiveldhoogte een dak op aangebracht. Over het dak gaat het verkeer in de stad opnieuw zijn gang, en onder het dak wordt gegraven, gegrout en gebouwd. Deze methode is duur, maar ook geluidsarm en trillingsvrij en geeft daardoor de minste overlast. Werken in zo’n gesloten bouwput is van andere aard dan in een open ruimte. De beperkte werkhoogte vraagt om andere technieken – in-situ technieken zoals injecteren, bevriezen, en jetgrouten – om wanden en bodemafsluitingen te maken.

Bouwputten kunnen instorten en er kan water instromen, zoals in Den Haag is gebeurd. Van Tol schat de faalkosten van bouwputten op zo’n zeven procent van de totale jaarlijkse bouwomzet (rond 50 miljard euro) in Nederland. Met name door de computer komen er echter steeds betere rekenmethoden beschikbaar om deze putten goed te ontwerpen en te bouwen. Geodelft heeft daarvoor GeoBrain, een expertsystem, ontwikkeld. Dit biedt een modelaanpak voor bouwputten, op basis van modelberekeningen en ervaringsgegevens van deskundigen en van gerealiseerde putten. GeoBrain is al toegepast bij de Noordzuidlijn in Amsterdam. Op basis daarvan is besloten om funderingspalen niet te heien maar te boren.

In de toekomst zullen bouwputten vaker op de Japanse manier worden aangelegd, maar alleen als het niet anders kan. In Japanse steden is er op straatniveau alleen nog een kleine opening waardoor, soms alleen ’s nachts, materialen en machines worden aangevoerd.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!