Nieuws

Concurrerende landen halen Duitsland in

‘Made in Germany’ geniet nog steeds een uitstekende reputatie. Maar de glans gaat er af.

Hannover – Duitsland verliest aan technologische kracht ten opzichte van concurrerende landen. Dat is de conclusie uit het rapport ‘Zur technologischen Leistungsfähigkeit Deutschlands 2002’, van het Bundesministerium für Bildung und Forschung.

‘De technologische kracht van Duitsland is groot’, zo begint de eerste alinea uit dit rapport. ‘Een bewijs daarvoor is het aandeel kennisintensieve goederen in de buitenlandse handel.

De structuur van de economie is in orde, evenals de richting waarin deze zich ontwikkelt. Maar andere landen zijn dynamischer en halen ons in. Belangrijkste oorzaken zijn een toenemend gebrek aan gekwalificeerde mensen en tekortschietende investeringen gedurende een reeks van jaren in onderwijs, onderzoek en ontwikkeling en in informatieen communicatietechnologie.’

Op slechts één van tien criteria – wereldoctrooien – doet Duitsland het ten opzichte van een groep van twaalf vergelijkbare landen beter dan tien jaar geleden. Op drie punten zijn onze oosterburen in de pas gebleven: het kennisintensieve deel van de economie, de productiviteit van de beroepsbevolking en het aantal gediplomeerden van de middelbare school. Maar op de zonet genoemde gebieden – gekwalificeerde mensen, investeringen – heeft men duidelijk terrein prijs moeten geven. Met name valt de terugloop op van het aandeel techniekstudenten onder gediplomeerden van het hoger onderwijs.

Technisch is er weinig mis met Duitse producten. Maar omdat Duitsers weinig werken en veel verdienen zijn die producten aan de dure kant. Verder heeft het Duitse bedrijfsleven in de informatietechniek – hardware, software, internet – de boot gemist, op een uitzondering zoals SAP na, maar dat geldt voor alle landen behalve de VS.

In de embedded toepassing van informatie en communicatietechniek in auto’s en machines loopt het land echter nog steeds vooraan. Duitse auto’s en machines genieten een uitstekende reputatie. Ze zijn aan de prijs, maar dan krijg je ook wat.

Duitse producten zijn op sommige gebieden nog steeds van wereldklasse. Dat stelde prof.dr.ing. Eike Lehman, president van de Verein Deutscher Ingenieure, eerder dit jaar tijdens de Cebit-beurs. De groei in Duitsland op gebieden zoals optische technieken ligt rond de twintig procent per jaar, bij lasertechnologie zelfs tegen de veertig procent. Uitstekende mogelijkheden ziet hij voor Duitse bedrijven ook in de microsysteemtechniek, de energietechniek en de nanotechniek.

Maar er zijn ook zwakke kanten. De R&D-uitgaven liggen op 2,5 procent van het bnp; daarmee komt Duitsland op de zevende plaats in de wereld. Verder signaleert Lehman een tekort aan ingenieurs van 15.000 in dit jaar. Duitsland importeert ook al geruime tijd meer ingenieursdiensten dan het exporteert; in 2001 was het saldo twee miljard euro negatief.

Naast de noodzakelijke sociaal-economische aanpassingen die er moeten komen, moet ook het onder wijs worden verbeterd.

Meer jongeren moeten tijdens hun opleiding met techniek in aanraking komen. Verder is een cultuuromslag nodig: de bereidheid om meer risico’s te lopen.

Michael Rogowski, president van het Bundesverbandes der Deutschen Industrie, in VDI Nachrichten: ‘Bij een echt innovatief klimaat hoort het inzicht dat nieuwe projecten niet altijd volgens plan verlopen. Tegenslagen horen er bij, maar mogen geen stigma worden. Tegenslagen behoren een aansporing tezijn om door te gaan. Want wie niet waagt die niet wint.’