De moeizame weg naar één Europees tolhefsysteem | Technisch Weekblad
Nieuws

De moeizame weg naar één Europees tolhefsysteem

De Duitse regering blies vorige week dinsdag het zieltogende tolheffingsproject voor vrachtwagens af. Maar in Zwitserland, Oostenrijk en rond Londen draaien tolsystemen naar tevredenheid. De EU wil standaardisatie.

Haarlem – Het Duitse plan voor tolheffing is ten ondergegaan aan monsterachtige complexiteit en te snelle invoering. Het complete systeem is niet van tevoren onder praktijkomstandigheden getest, alleen de on board unit (obu) is op de weg bij Bonn beproefd.

Dit systeem betreft het beprijzen van gereden kilometers op de Duitse snelwegen door zware vrachtauto’s. De obu die in de vrachtwagens achter de voorruit moet worden geplaatst, omvat een gps-onvanger voor plaatsbepaling, gyroscoop (voor plaatsbepaling als gps het niet doet), digitale wegenkaart (voor de gereden kilometers), gsm-apparatuur (om de kilometers aan beheerder Toll Collect door te geven), infraroodontvanger (voor handhavingsdoeleinden), en een internetverbinding en chipcardlezer om vooraf kilometers te kunnen boeken. Deze obu kost zo’n 300 euro, exclusief inbouw.

Ir. Roel Pieper, geestelijk vader van Mobimiles, het Nederlandse project voor kilometerheffing, stelt dat het met de complexiteit wel meevalt. ‘Alle componenten zijn gewoon te koop, er hoeft niets nieuws te worden ontwikkeld.’ Volgens hem is het Duitse Maut-systeem voor 95 procent een kopie van Mobimiles. Het systeem is naar zijn zeggen vooral ten gronde gegaan aan problemen bij Grundig. De Duitse regering had de productie van de obu’s bij het noodlijdende Grundig ondergebracht, maar dit is tijdens de fabricage failliet gegaan. Vanwege de moeizame overdracht aan Siemens zijn de kastjes te laat

in groten getale beschikbaar gekomen.

Pieper is optimistisch over het verdere verloop van het Duitse tolproject. Volgens hem was het opzeggen vorige week van het contract met Toll Collect door verkeersminister Stolpe bedoeld om tot een nieuwe overeenkomst tegen gunstiger voorwaarden te komen. Hij verwacht dat Toll Collect binnenkort met zijn werkzaamheden verder kan gaan.

 

Beestachtig

In Zwitserland draait al ruim drie jaar naar tevredenheid een systeem voor kilometerheffing voor vrachtwagens. Dit is gebaseerd op een hele dure obu

(1000 euro), voorzien van gps en gyroscoop, waarin veel maatregelen zijn genomen om sabotage te voorkomen.

Controle op juiste werking van de obu geschiedt met enkele tientallen poortjes langs de Zwitserse snelwegen, die via microgolven (5,8 GHz, de internationaal gestandaardiseerde frequentie voor elektronische tolheffing) met het voer tuig communiceren. Een chipcard in de obu registreert vervolgens de kilometers. Deze kaart moet eens in de zoveel tijd naar de belastingdienst worden opgestuurd, waarna een rekening volgt.

‘Het systeem is beestachtig complex, maar het werkt’, aldus ir. W. van Nifterick. Hij is principal consultant bij ARS Traffic & Transport Technology in Den Haag, en was eerder betrokken bij het project rekening rijden in Nederland.

Oostenrijk heeft sinds 1 januari een iets simpeler systeem in bedrijf, ook voor vrachtverkeer, met een obu die het symbolische bedrag van vijf euro kost.

Er moet vóór de rit een chipcard worden gekocht die onderweg bij portalen – totaal achthonderd – wordt afgewaardeerd. Daar wordt ook met een microgolfverbinding de juiste werking gecontroleerd. Zo niet, dan wordt het kenteken gefotografeerd en volgt een boete.

 

Nummerplaten

In de Londense binnenstad is een jaar geleden een systeem voor congestieheffing in gebruik genomen. Dit functioneert tot tevredenheid, maakte het gemeentebestuur vorige week bekend (zie artikel hiernaast). Het betreft een volledig ‘wegkant’ systeem, er zit geen apparatuur in de auto. Zevenhonderd camera’s op 180 plaatsen rond het centrum fotograferen ter controle alle voertuigen. Omdat voertuigen in de stad met beperkte snelheid rijden, is de betrouwbaarheid hiervan voldoende. Alle beelden worden opge slagen in een centrale database, die de opgeslagen nummerplaten vergelijkt met de geregistreerde heffingen.

Het Engelse systeem onderscheidt zich hierin van de andere drie (Zwitserse, Oostenrijkse, Duitse) ‘gemengde’ systemen (met apparatuur zowel in de auto als langs de weg), en waarin de obu een grote rol speelt. Bovendien is het Londense systeem gericht op congestieheffing, de andere drie op kilometerbeprijzing.

Pieper denkt dat systemen waarbij niet gecommuniceerd wordt met de auto, zoals het Londonse, geen toekomst hebben. Een communicatiekanaal kan in de toekomst ook worden gebruikt om nieuwe diensten aan de automobilist te leveren. Bovendien is controle louter door middel van nummerplaatherkenning vanwege de hoge snelheden minder geschikt voor autowegen.

Indien het Londense project wordt uitgebreid naar Groot Londen, zal waarschijnlijk ook gebruik worden gemaakt van een systeem zoals in Zwitserland en Duitsland, aldus Pieper. Inmiddels heeft de Europese Commissie zich uitgesproken voor invoering van één systeem voor elektronische tolheffing eind van dit decennium in heel Europa. Gezien de al lopende en voorgenomen projecten kan men zich afvragen of dit initiatief niet te laat komt. Alle vier de besproken systemen zijn momenteel niet onderling uitwisselbaar.

Maar zowel Pieper als Van Nifterick zijn wat dat betreft niet pessimistisch. ‘De verschillen lijken groter dan ze in werkelijkheid zijn’, aldus Van Nifterick.

De EU heeft zich uitgesproken voor een systeem gebaseerd op gps (liever nog: Galileo) voor plaatsbepaling en gprs voor communicatie. De Zwitserse, Oostenrijkse en (voorgenomen) Duitse systemen zijn gebaseerd op gps, en zullen in de toekomst gebruik gaan maken van gprs. Voor handhaving maken Oostenrijk en Zwitserland gebruik van de 5,8 GHz frequentie. De obu’s van de drie systemen zullen naar verwachting naar elkaar toe groeien. ‘Een logische ontwikkeling’, aldus Pieper.

Nederland zal pas na 2010 elektronische tolheffing invoeren, heeft verkeersminister Carla Peijs onlangs bekend gemaakt. Dat biedt ruim de tijd aan te sluiten bij Europese plannen voor kilometerheffing.