Nieuws

Een machine met mensen er in

De Efteling heeft de problemen met haar nieuwste attractie, De Vliegende Hollander, opgelost. Een jaar later dan bedoeld gaat deze op 1 april in bedrijf.

De Vliegende Hollander is een combinatie van een walkthrough, darkride, achtbaan, watercoaster en een splash. De attractie, met een binnen- en buitengedeelte, is gebaseerd op de eeuwenoude sage van het beroemde spookschip van kapitein Willem van der Decken, dat voor eeuwig gedoemd is over de wereldzeeën te varen. Het is de grootste en duurste attractie ooit van de Efteling.

De Vliegende Hollander is vrijwel geheel bedacht en ontwikkeld door het interne ontwerpbureau van de Efteling. In de ontwerpfase waren daar vijftien personen bij betrokken. Op hoogtijdagen van de bouw werkten er honderdtwintig mensen tegelijk aan het project, van technici tot kunstenaars en beeldhouwers.

De Efteling is zelf opdrachtgever en hoofdaannemer van De Vliegende Hollander, daarbij ondersteund door externe specialisten. In totaal hebben ruim tweeduizend mensen aan de totstandkoming van De Vliegende Hollander meegewerkt.

De overgang binnen de attractie van varen naar vliegen zorgde vorig jaar voor zodanige problemen dat de oplevering van De Vliegende Hollander met een jaar moest worden uitgesteld. Op die overgang komen sloepen – elk met een gewicht van 5 ton – aanvaren met een maximale snelheid van 10 m/s. In het oorspronkelijke ontwerp moesten deze ‘naadloos’ worden opgepakt door een kettingbaan die draait met een snelheid van 3 m/s. Dat ging echter gepaard met ontoelaatbare schokken en g-krachten.

Als oplossing is een stop ingebouwd tussen varen en vliegen. De sloep wordt opgepakt door een remklauw en staat enkele seconden stil. Opeenhoping van sloepen wordt voorkomen doordat het parcours in blokken is verdeeld: een sloep krijgt pas toegang tot een blok nadat dit is vrijgegeven. De stop gaat deels ten koste van de beleving van de attractie, maar ter compensatie zijn showeffecten – licht, geluid – ingebouwd.

Techniek verstoppen
In de Efteling staat de techniek ten dienste van de beleving. ‘We verstoppen daarom de techniek’, zegt ontwerpcoördinator Peter Koppelmans. ‘De lampen die een decor belichten moet je niet zien. De achtbaan is geen doel op zich, het gaat om de beleving die je daar ondervindt. Het is een middel om de sage te beleven.’

Een attractie moet alle zintuigen aanspreken. Daarom is er muziek, gecombineerd met geluidseffecten, wind en geuren. ‘Geur is een onderschat zintuig’, aldus Koppelmans. Er hangt een brandlucht in de eerste vertrekken van De Vliegende Hollander, in het VOC-magazijn ruikt het naar specerijen, in de haven naar zeewater.

De geuren worden geleverd door bedrijven die ze in opdracht maken. Het was met name lastig de geur van zilte lucht te betrekken. Koppelmans: ‘We hebben wel dertig monsters laten komen, onder andere van zonnebrand en vis’.

De belangrijkste randvoorwaarden bij het ontwerp van attracties zijn veiligheid, bedrijfszekerheid en lage onderhoudskosten. ‘Veiligheid staat voorop’, zegt Koppelmans. De Efteling heeft een veiligheidskundige in dienst en alle ontwerpen worden vooraf gekeurd door Det Norske Veritas.

Maar veiligheid legt beperkingen op aan de beleving. ‘De vrije ruimte om de sloepen moet zijn afgestemd op de grootste Europeaan. In die ruimte mag geen decor zitten. Toch wil je de beleving zo dicht mogelijk bij de bezoeker brengen.’

Het ontwerpproces is daarom een voortdurende zoeken naar evenwicht tussen beleving en veiligheid. Bordjes met het verlichte opschrift ‘uitgang’ zijn nodig voor noodsituaties, maar verstoren donkere scènes. Omdat de Efteling beschikt over een eigen brandweer en EHBO-dienst, geeft de gemeente toestemming deze bordjes normaal uit te laten, en pas bij een noodsituatie te verlichten.

Soms weegt het veiligheidsaspect het zwaarst en moet er qua beleving het beste van worden gemaakt. Dat geldt bijvoorbeeld voor de enorme trimsectie in het buitengedeelte van de achtbaan van De Vliegende Hollander. De trimsectie is een grote stalen constructie met trappen en bordessen. Deze dient de sloepen af te remmen, om te voorkomen dat ze te dicht op elkaar zitten voor de splash, maar hij dient ook voor eventuele evacuatie van opvarenden, en voor inspectie en onderhoud.
Deze sectie is ‘vermomd’ met een omtimmering. Karel Willemen, ontwerper concept & thematisering van de Efteling: ‘Zo ziet het er beter uit, het past nu bij de rest van de attractie.’

Unieke machine
Het moeilijkste is het ‘custom made’ karakter van De Vliegende Hollander. ‘Het is tenslotte een unieke machine’, aldus Koppelmans. Het testen duurt lang, de elektrische besturing is heel complex. Een tegenvaller deed zich voor in de mechanica. ‘De baan moet zich zetten, die moet inlopen. Dat gaat niet in één keer goed. Dat hebben we te licht opgevat.’ Andere dingen zijn vanwege de veiligheid overgedimensioneerd: ‘Het is tenslotte een machine waar je mensen in stopt’.

Lage onderhoudskosten vormen ook een ontwerpcriterium. Koppelmans: ‘Je moest eens weten wat we hier jaarlijks aan onderhoud uitgeven’. Het portret van Willem van der Decken is voorzien van een anti-graffiti-laag. ‘Er zijn altijd bezoekers die het niet kunnen laten hem van een snor of bril te voorzien.’ Het portret is digitaal opgeslagen en in een dag te vernieuwen.
Om het onderhoud te beperken moet alles beneden de twee meter hufter-proof zijn. Tot die hoogte worden echte bouwmaterialen toegepast, geen decormaterialen.

De materiaalkeuze verrast soms. De buitenmuur van de attractie, de stadswal, lijkt opgetrokken uit rotsblokken. Maar het is acht centimeter spuitbeton op kalkzandsteen, waarin sleuven zijn uitgehakt. Sommige blokken steken uit. Koppelmans: ‘Ik zei tegen de stucadoor: maak het oppervlak maar onregelmatig’. De stucadoor, niet anders gewend dan hoe vlakker hoe beter, keek hem verwonderd aan en zei: ‘Dat moet ik eerst met mijn baas bespreken’. Het uiteindelijke resultaat is verbluffend echt, een mooi stukje vakwerk.


Dubieuze leefwereld
Wie De Vliegende Hollander nadert, ziet de muren van een middeleeuws havenstadje. De gevels van prachtige woningen weerspiegelen de welvaart die de handel in die tijd bracht.
De bezoeker betreedt de attractie via het rijke huis van de succesvolle kapitein Willem van der Decken van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Daar wordt hij geconfronteerd met diens dubieuze leefwereld. Via zijn bibliotheek en de smokkelgang (hier komt een vuurzee op de bezoekers af, er hangt een brandlucht), die hij gebruikt om geroofde schatten ongezien zijn huis binnen te brengen, komt de bezoeker in café Het Oorlam waar de kaperkapitein vaak in alle eenzaamheid dronk op zijn successen (dranklucht, kroeggeluiden). Vervolgens belandt de bezoeker in het VOC-magazijn (geur van specerijen) en daarna op de kade van het pittoreske havenstadje. Sloepen varen af en aan om de bezoeker mee te nemen naar scènes die het verhaal van De Vliegende Hollander symboliseren.
Vervolgens gaan ze van varen over op vliegen, om te ontsnappen aan de vloek van De Vliegende Hollander. De sloep versnelt in een tunnel (met brandende waterwanden, bombastische muziek) tot 3 m/s en stijgt op een 45º-hellingbaan naar een hoogte van 22,5 m, het begin van de achtbaan. De sloep duikt naar beneden de buitenlucht in – vanuit het donker het daglicht in, een enerverende ervaring – en opnieuw door een tunnel, en via een camelback, een horseshoe (met een zijwaartse helling van 95º) en nog een camelback landt de sloep met een splash in het water.


Data
Parcourslengte 420 m
Vaartijd 3,43 minuten
Sloepen 11 sloepen voor elk 14 personen
Capaciteit 1900 personen per uur
g-krachten 0,2 - 3
topsnelheid 70 km/u
Totale oppervlakte 17.000 m2
Investering ruim 20 miljoen euro

Deel deze pagina
Gratis proefabonnement TW

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week!

Meld je nu aan!

Vision & Robotics

Vision & Robotics is hét onafhankelijke vakblad voor machinebouwers, system integrators en eindgebruikers van productielijnen in de maak- en agro-/foodindustrie. 

Graag meer lezen over onderwerpen zoals robotica, sensoren, kunstmatige intellegentie en nog veel meer klik hier

Vision & Robotics heeft ook een nieuwsbrief! klik hier om je in te schrijven.

TW online gratis voor jongeren

TW Investeert in technisch onderwijs

Leerlingen tot 18 jaar lezen gratis TW. Meld je aan en ontvang 23 online edities per jaar geheel gratis!

Naar boven