Nieuws

Groningse bodem onder de loep

Thomas van de Sandt |
Beleid & Bedrijfsvoering, Energie, Onderzoek & R&D

  • Metingen compactie bodem
  • Belangrijk voor winningsplan 2016

Het onderzoek van de NAM naar de aardbevingen door de gaswinning in Groningen begint in een stroomversnelling te raken. Zoals TW eerder al meldde, wordt bij een Italiaans onderzoeksinstituut een typisch Gronings huis nagebouwd op een triltafel om de gevolgen van aardschokken te kunnen onderzoeken, maar ook aan de Groningse ondergrond zelf wordt momenteel meer dan ooit gemeten. De afgelopen weken zijn allerlei gesteentemonsters uit de diepe ondergrond van het Groninger gasveld gehaald en deze week is in de nieuwe observatieput bij Zeerijp een glasvezelkabel geïnstalleerd die realtime het inklinken van de bodem kan meten.

‘Voor ons zijn deze proeven al anderhalf jaar in voorbereiding’, zegt Clemens Visser, senior productiegeoloog bij de NAM. Begin 2014 tuigde de exploitant van het Groninger gasveld een uitgebreid onderzoeksprogramma op als reactie op de steeds frequentere en zwaardere aardbevingen in het gebied. Dat onderzoek, waarvan de NAM ieder half jaar de voortgang rapporteert aan minister Kamp van EZ, vormt de basis voor het winningsplan 2016. Visser: ‘Centrale vraag daarin is wat we kunnen doen om de gaswinning veilig te houden.’

Belangrijk onderdeel van het onderzoeksprogramma zijn twee nieuwe onderzoeksputten bij Zeerijp, als vervanging van twee eerdere observatieputten bij Stedum en Zeerijp. Met het online komen van de nieuwe putten, die in een S-vorm het gasveld doorkruisen, zijn veel meer en gedetailleerdere metingen mogelijk dan voorheen.

‘Het primaire doel van de putten was het plaatsen van geofoons, waarmee we de trillingen in de bodem kunnen meten’, vertelt Visser. ‘Daarmee hebben we nu al een aantal dingen geleerd. We kunnen bijvoorbeeld met vrij grote zekerheid zeggen dat de aardschokken in het reservoir zelf ontstaan. Hiervoor dachten sommige onderzoekers dat dit mogelijk ook in ondiepere lagen kon zijn.’

Daarnaast huisvest een van de putten nu dus een glasvezelkabel die het samendrukken van de bodem meet en is dezelfde put gebruikt om de gesteentemonsters uit het gasveld te halen. Hiermee onderzoekt de NAM onder meer het fenomeen compactie, volgens geologen een belangrijke oorzaak voor het ontstaan van aardbevingen bij gaswinning. Compactie, of inklinking, ontstaat doordat de druk in de zandsteenlaag waar het gas wordt gewonnen afneemt naarmate het gasveld leger raakt. Hierdoor wordt de poreuze laag door het gewicht van het bovenliggende gesteente ineen gedrukt.

De boorkernen uit Zeerijp worden de komende tijd op verschillende aspecten onderzocht in onder andere het gesteentefysisch lab van de faculteit geowetenschappen van de Universiteit Utrecht. ‘We kijken onder meer hoe het gesteente zich gedraagt onder hoge druk. Wat zorgt er voor de compactie van het gasreservoir? Worden de verschillende lagen samengedrukt of de kleinere korrels gecrushed? Dat soort dingen willen we weten.’ De onderzoekers vergelijken het gesteente dat nu omhoog is gehaald ook met monsters uit de jaren zestig en zeventig, toen het gasveld nog vol zat. Wellicht zijn ook op die manier aanwijzingen te vinden voor de invloed van de gaswinning op het gesteente.

Het uiteindelijke doel is een beter inzicht te krijgen in het ontstaan van aardbevingen. ‘Daarover zijn nog vrij veel hypothesen’, zegt Visser. ‘Die hypothesen hopen wij te kunnen staven, zodat we de onzekerheid in de huidige modellen kunnen verminderen.’

Is het straks mogelijk een direct antwoord te geven op de vraag welke invloed meer of minder gaswinning heeft op het aantal en de zwaarte van de aardbevingen? ‘Dat is nog steeds afwachten’, stelt Visser. ‘We proberen daar op kleinere schaal wel naar te kijken in de monsters, maar je houdt altijd een groot probleem: die monsters zijn heel klein en je wilt iets zeggen over een laag van 250 m dikte die zich vele kilometers uitstrekt. Dat is ook een van de belangrijke doelen van dit onderzoek: hoe kun je de resultaten het beste opschalen?’

Hoe is dat om te moeten blijven waarschuwen voor onzekerheid in de modellen, terwijl de buitenwereld het liefst zo snel mogelijk pasklare antwoorden heeft? ‘Dat levert zeker meer druk op. Tot een paar jaar geleden was er eigenlijk alleen intern aandacht voor het onderzoek dat wij deden. Tegenwoordig realiseer je je elke dag dat heel Nederland over je schouders meekijkt. Dat maakt het ook uiterst interessant.’

 

Deel deze pagina
Gratis proefabonnement TW

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week!

Meld je nu aan!

Vision & Robotics

Vision & Robotics is hét onafhankelijke vakblad voor machinebouwers, system integrators en eindgebruikers van productielijnen in de maak- en agro-/foodindustrie. 

Graag meer lezen over onderwerpen zoals robotica, sensoren, kunstmatige intellegentie en nog veel meer klik hier

Vision & Robotics heeft ook een nieuwsbrief! klik hier om je in te schrijven.

TW online gratis voor jongeren

TW Investeert in technisch onderwijs

Leerlingen tot 18 jaar lezen gratis TW. Meld je aan en ontvang 23 online edities per jaar geheel gratis!

Naar boven