HBO worstelt met onderzoek | Technisch Weekblad
Nieuws

HBO worstelt met onderzoek

Mark Plekker | vrijdag 10 september 2004
Bouw & Civiele Techniek, Arbeidsmarkt & Onderwijs

Recent Duits onderzoek laat zien dat bedrijven de Fachhochschulen goed weten te vinden voor het verrichten van betaald onderzoek. In Nederland stellen de HBO’s hiertoe sinds 2001 lectoren aan. Zij moeten in opdracht van bedrijven ondermeer praktijkgericht onderzoek uitvoeren om zo innovatie vanuit het HBO te stimuleren. Dat komt nog slecht van de grond.

Haarlem – In de sector techniek van het HBO zijn inmiddels dertig lectoren aangesteld. Een evaluatie laat zien dat er na ruim drie jaar van een gevestigde onderzoekscultuur in het HBO nog geen sprake is. Het rapport ‘Een steen in de vijver: de introductie van lectoraten in het HBO’, opgesteld in opdracht van de stichting kennisontwikkeling HBO (SKO), schetst een zeer divers beeld van de 18 lectoraten die al meer dan 1,5 jaar bestaan. Lectoren, zo wil het HBO, moeten het onderwijsprogramma vernieuwen, docenten bijscholen (professionaliseren), en kenniscirculatie en kennisontwikkeling in de vorm van onderzoek voor bedrijven op gang brengen. Innovatie en samenwerking met het bedrijfsleven zijn daarbij belangrijke thema’s.

Het rapport, dat dit voorjaar werd gepubliceerd, stelt dat aan deze doelstelling ‘geen enkel lectoraat in gelijke mate is toegekomen. Meestal wordt het accent op een van de doelen gelegd. De lectoren zijn nog niet hecht verankerd in de Nederlandse kennisinfrastructuur. Er is streven naar samenwerking met universiteiten, maar dit heeft zich nog niet vertaald in daadwerkelijke samenwerking. Een actieve bijdrage van lectoraten aan economie en samenleving is echter in veel gevallen nog niet goed ontwikkeld’, aldus het rapport.

Dany Jacobs, innovatiedeskundige, hoogleraar in Groningen en lector in Amsterdam, beaamt dat het ‘nog niet erg vlot loopt’ met de verankering van het lectorenstelsel in het HBO. Maar hij geeft ook aan dat het tijd kost om een nieuwe taak een plek te geven op een hogeschool.

Het rapport laat zien dat de lector vaak een eenzaam bestaan leidt binnen een HBO-opleiding. De commissie stelt dat de HBObestuurders geen visie hebben wat ze met het lectoraat willen.

‘Daardoor valt het wellicht te verklaren dat de meeste lectoren nogal vrij zijn gelaten in de vormgeving van het lectoraat’, constateren de samenstellers. HBO-scholen blijven in eerste instantie onderwijsinstellingen. Buitenstaanders die een onderzoekspraktijk op een school moeten vestigen, hebben het niet makkelijk. Jacobs: ‘HBO’s blijven natuurlijk in eerste instantie onderwijsinstellingen, dat is een gegeven.’

Omdat vrijwel alle studenten in het HBO hun studie afsluiten met een stage bij een bedrijf of instelling waar ze een praktisch probleem aanpakken, zijn er van oorsprong innige contacten met het bedrijfsleven. De lectoren lijken van deze bestaande relaties niet of nauwelijks te profiteren. Jacobs: ‘Het blijkt dat studenten toch liever hun eigen gang gaan. Dat laat zich lastig voegen in de wat chiquere onderzoeksrelatie die wij als lectoren met het bedrijfsleven opzetten. In een aantal gevallen kan een onderzoeksopdracht van een student wel in een overkoepelend onderzoeksproject worden gepast, maar vaak zoekt een student liever zijn eigen richting.’