Nieuws

Multispectrale luchtfoto's onthullen eeuwenoude grafheuvels

Afgelopen zomer ontdekte een deltavlieger 27 ‘graancirkels’ in Zeeland. Deze mysterieuze sporen –vermoedelijk laat-prehistorische grafheuvels – waren haarscherp in kaart gebracht met multispectrale luchtfoto’s.

Dergelijke niet-destructieve waarnemingstechnieken worden steeds belangrijker in de archeologie.

 

De ontdekking is erg bijzonder: grafheuvels in zo’n concentratie zijn nog nooit zo ver noordelijk in Europa gevonden. ‘Vanaf de grond zou je nooit zeggen dat deze wei een historische schat herbergt’, zegt Rick Ghauharali, directeur van het bedrijf VB Ecoflight, dat zich over de analyse van de foto’s heeft ontfermd.

 

Het gebied bij Kloosterzande staat niet bekend als archeologisch waardevol. De heuvellichamen van de grafmonumenten zijn in de loop der tijd verdwenen door erosie en landbouwwerkzaamheden. In het veld zijn de greppelvormige structuren dan ook niet te herkennen. Zo op het oog had niemand verwacht dat hier sporen in de grond zouden zitten. Dat de grafheuvels door middel van multispectrale luchtfotografie wel zijn herkend, bewijst de toegevoegde waarde van de techniek in de archeologie.

 

Multispectrale luchtfotografie is een remote sensing techniek die gebruik maakt van speciale camera’s in vliegtuigjes om optische spectra boven de 700 nm te fotograferen. Deze techniek bestond al langer, maar heeft de afgelopen vier jaar een enorme groei doorgemaakt door nieuwe toepassingen zoals in de archeologie.

 

Het spectrum boven de 700 nm valt in het nabij-infrarood, en is niet zichtbaar voor het blote oog. De zogenaamde spectrale reflectiecurve kan echter veel vertellen over de gezondheid van planten en dus ook mogelijk over fenomenen in de bodem. Van veel plantensoorten is bekend welke hoeveelheid nabij-infrarood zij uitstralen in gezonde staat. Wanneer planten groeien onder niet-ideale omstandigheden – een te droge of juist te natte bodem, of met te weinig ruimte voor de wortels omdat er archeologische resten in de bodem zitten – resulteert dit in een afwijkende meting op de reflectiecurve.

 

Lees verder onder de afbeelding

Linksboven op de multispectrale foto (onder) is een ovale structuur te zien. Op de gewone luchtfoto is deze onzichtbaar.

 

Niet-destructieve methoden zoals remote sensing worden steeds belangrijker in de archeologie. Sinds het Verdrag van Malta (1999) is het beleid van de overheid om archeologische resten zoveel mogelijk onaangetast in de grond te laten zitten (‘behoud in situ’). Het nadeel van opgraven is namelijk dat het maar één keer kan. Zodra archeologen de schep in de grond zetten, verwoesten ze lagen van eeuwenoude archeologische sporen. Niet alleen omdat de grond omgewoeld wordt, maar ook omdat de sporen in aanraking komen met zonlicht, zuurstof en bacteriën. Niet opgraven is de beste methode van conservering, totdat de techniek ons in de toekomst van betere methodes van opgraven voorziet. Tot die tijd kunnen technieken als remote sensing en multispectrale luchtfotografie helpen om bij de ruimtelijke planning rekening te houden met de archeologische waarden in de grond.

 

Maar wat als de archeologische resten dieper liggen dan de wortels van de planten? ‘Dan zie je op de multispectrale foto’s inderdaad geen gewasverkleuring’, zegt Ghauharali. ‘Maar elke situatie vraagt om een specifieke benadering. Wanneer je een idee hebt van de archeologische verwachting, weet je ook welke remote sensing techniek – vanuit de lucht of vanaf de grond – je het best kunt inzetten.’

 

Ondertussen gaat het onderzoek naar de grafheuvels door. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) heeft drie percelen aangewezen om nader veldonderzoek te verrichten. Ze verwachten binnen enkele maanden meer te kunnen vertellen over de datering, samenstelling, en inhoud van de cirkelvormige greppels. Als het inderdaad grafheuvels blijken te zijn, zullen zij worden voorgedragen bij de provincie voor een beschermde status.

Deel deze pagina
Gratis proefabonnement TW

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week!

Meld je nu aan!

Vision & Robotics

Vision & Robotics is hét onafhankelijke vakblad voor machinebouwers, system integrators en eindgebruikers van productielijnen in de maak- en agro-/foodindustrie. 

Graag meer lezen over onderwerpen zoals robotica, sensoren, kunstmatige intellegentie en nog veel meer klik hier

Vision & Robotics heeft ook een nieuwsbrief! klik hier om je in te schrijven.

TW online gratis voor jongeren

TW Investeert in technisch onderwijs

Leerlingen tot 18 jaar lezen gratis TW. Meld je aan en ontvang 23 online edities per jaar geheel gratis!

Naar boven