Nieuws

Nederlandse mijlpaal voor ruimtetelescoop

Thomas van de Sandt | vrijdag 13 april 2007
Wiskunde & Fysica, Vervoer & Logistiek, Arbeidsmarkt & Onderwijs

Astron heeft een mijlpaal bereikt bij de ontwikkeling van het mid-infrarood instrument van de James Webb Space Telescope.

Astron in Dwingeloo heeft afgelopen week het zogenaamde verificatiemodel van een belangrijk onderdeel van het mid-infrarood instrument (MIRI) afgeleverd aan het Rutherford Appleton Laboratorium in het Verenigd Koninkrijk. Volgens de astronomische onderzoeksorganisatie is dit een belangrijke stap in het ontwikkelingstraject van het instrument. ‘Het geeft min of meer de start voor de bouw van het deel dat daadwerkelijk gelanceerd zal worden aan boord van de James Webb Space Telescope’, zegt systems engineer van Astron, Michael Meijers.

De opvolger van de Hubble Telescoop moet op zijn vroegst in 2013 worden gelanceerd en zal opereren op anderhalf miljoen kilometer van de aarde. Aangezien in de ruimte geen verstoringen door de dampkring plaatsvinden, zijn ongekend scherpe afbeeldingen van astronomische objecten mogelijk.

De JWST gaat op zoek naar sterren en sterrenstelsels die kort na de oerknal zijn gevormd om te bepalen hoe deze oudste sterrenstelsels zich hebben ontwikkeld. Daarnaast moet de ruimtetelescoop de vorming van nieuwe melkwegstelsels observeren en de mogelijkheid van buitenaards leven onderzoeken. Daarvoor meet hij de chemische samenstelling van verre zonnestelsels.

De JWST neemt het licht uit de verre sterrenstelsels waar in het infraroodspectrum. Dit omdat de sterren in het uitdijende heelal met grote snelheid van ons af bewegen en het Dopplereffect zorgt voor een roodverschuiving. Het MIRI dient voor het waarnemen van het mid-infraroodspectrum van vijf tot 27 micrometer.

De Nederlandse bijdrage is de ontwikkeling van de belangrijkste optische module van de spectrometer (de SMO). Het project staat onder leiding van de Nederlandse Onderzoeksschool voor Astronomie (NOVA). Het praktische werk wordt vooral verricht door Astron, en ook TNO-TPD heeft bijgedragen aan het optisch ontwerp.

Behalve een nauwkeurig optisch model moet de module vooral stevig genoeg zijn om daadwerkelijk in de ruimte te functioneren. De telescoop zal zich op een veel grotere afstand van de aarde ophouden dan de Hubble dat nu doet en onderhoudsmissies zijn onmogelijk. Het MIRI moet derhalve de lancering doorstaan en vervolgens nog minstens vijf jaar onder extreme omstandigheden blijven functioneren.