Nieuws

Octrooiaanvraag op grensvlak van vakgebieden is puzzel

Bij octrooien heeft iedere branche zijn eigenaardigheden. Op het 3i-Event op 18 april in Eindhoven belichten we onder meer IP-ontwikkelingen in de chemie en life sciences. Hierbij een voorproefje.

Vanuit onderzoeksoogpunt groeien branches als de chemie, life sciences, farmacie en voedseltechnologie naar elkaar toe. Het draait om de interactie tussen moleculen, steeds vaker in een biologische context. De grens tussen een medicijn en een gezonde voedingsstof valt niet scherp te trekken. Gezondheid en milieu spelen vrijwel altijd een rol. Wie een nieuwe interactie vindt en die wil beschermen, moet zich daarom goed afvragen in welke context hij handelt.

‘In commercieel opzicht zijn er namelijk wel grote verschillen tussen die gebieden’, zegt Eva van Wanrooij, voorzitter van de Orde van Octrooigemachtigden en IP-directeur van diervoederbedrijf Nutreco. ‘De EU heeft namelijk verschillende regels voor farma en voeding. Wanneer je iets als voeding positioneert, mag je geen enkel verband leggen met ziektebestrijding. Als je een stofje hebt gevonden met een bepaalde werking, moet je je dus goed afvragen hoe je het in de markt wilt zetten. Dat bepaalt ook de manier waarop je het gaat beschermen.’

>>> Op 18 april organiseert TW het 3i Event over ideas, intellectual property & innovation op de High Tech Campus in Eindhoven. Vergroot uw kennis, verbreed uw netwerk bescherm uw innovatie en genereer leads om uw bedrijfsstrategie te verbeteren.

‘Voor diervoeding heeft de EU een lijst van toegestane ingrediënten’, vervolgt Van Wanrooij. ‘Als je iets wilt gebruiken wat niet op de lijst staat, moet je een dossier opbouwen waaruit blijkt wat dat ingrediënt voor effecten heeft. Dan zit je al dicht tegen de werkwijze in de medische wereld aan. Vanwege de toenemende vraag om transparantie, kiezen bedrijven vaker voor een octrooi. Iets geheimhouden is immers vaak geen optie meer.’

Timing is cruciaal

‘Bij farmaciepatenten is het belangrijk data op te nemen in de aanvraag’, vertelt Elsie Cielen, farmaciespecialist bij het Europese Ocrooibureau in Rijswijk. ‘Omdat je octrooien vaak vroeg in het proces aanvraagt, gaat het daarbij doorgaans om resultaten van in-vitroproeven. Het is mogelijk om later, nadat bijvoorbeeld een patiëntenproef heeft plaatsgevonden, data toe te voegen, maar de plausibiliteit moet blijken uit de data die je bij de aanvraag voegt.’

Omdat bij geneeskundig onderzoek ook andere regelgeving in het geding is, speelt timing een cruciale rol. Cielen: ‘Uit het oogpunt van transparantie moet je voorafgaand aan klinische proeven het nodige openbaar maken uit het traject ervoor. Maar als dat gebeurt voordat er genoeg ondersteunende data zijn voor een patentaanvraag, kan die aanvraag afgewezen worden, omdat de noviteit dan bestaande kennis is geworden.’

Bij geneesmiddelen gaat het uiteindelijk om een werkzaam molecuul, maar moleculen sec zijn niet octrooieerbaar, als uit de aanvraag geen inventieve toepasbaarheid blijkt. Het gaat om het gebruik ervan in een bepaalde context. ‘Stel dat een molecuul bekend is als voedingsstof in de landbouw, maar ook bruikbaar blijkt als medicijn tegen hartziektes, dan is dat gebruik octrooieerbaar’, zegt Cielen. ‘Een nieuw patent kan ook toegekend worden als het later in kankertherapieën bruikbaar is. Hetzelfde geldt voor de wijze van toedienen, het doseringsregime of de combinatie met andere medicijnen.’

Om de nieuwheid van chemische verbindingen vast te stellen, bestaan speciale databases en software, die ook diverse varianten kunnen vinden – een patentaanvraag gaat vaak genoeg niet over één specifiek molecuul, maar over een verzameling verwante moleculen. Door de opkomst van gepersonaliseerde medicatie wordt ook de combinatie van medicijnen met genetische aanleg van de patiënt onderwerp van onderzoek, met als gevolg dat er octrooiaanvragen worden ingediend om de inspanningen te beschermen. Omdat dit een recente ontwikkeling is, is de jurisprudentie nog niet uitgekristalliseerd.

Nog complexer wordt het wanneer de vernieuwing bestaat uit een specifieke combinatie van stoffen. Dat kan in de farmaceutica net zo goed voorkomen als in de (dier)voedingsindustrie. Van Wanrooij: ‘Dat kan octrooitechnisch heel ingewikkeld worden, zowel bij het aanvragen als bij het later vaststellen of een ander inbreuk op het patent heeft gemaakt. Je kijkt dan naar de samenstelling van het product, maar ook naar de manier waarop het in de markt wordt gezet. Als de aanprijzing in de folder heel erg lijkt op de gebruiksclaim uit jouw patent, kan dat een aanwijzing van inbreuk zijn.’

Onderschat je eigen idee niet

Voordat het überhaupt tot een octrooiaanvraag komt, moet je je zich afvragen of je werkelijk iets hebt uitgevonden. Dat ligt minder voor de hand dan het lijkt, aldus Jan-Willem Goedmakers, hoofd intellectueel eigendom bij Stamicarbon, dat technologie ontwikkelt en in licentie geeft voor de ureumindustrie. ‘De meeste uitvindingen zijn kleine verbeteringen van bestaande technologie. Een ingenieur denkt dan al gauw: dit ligt zo voor de hand, hier kan ik geen octrooi op aanvragen.’

Goedmakers maakte het in zijn eigen bedrijf mee. Ontwikkelaars van het bedrijf hadden bedacht dat je het vloeistofniveau in een reactor zou kunnen meten met radar. Ze waren niet eens op het idee gekomen om octrooi aan te vragen, terwijl Stamicarbon draait om de verkoop van technologie. In­middels is de radar alsnog in verschillende landen met een octrooi beschermd.

Goedmakers: ‘Als ingenieur moet je je moet afvragen: welk probleem heb ik opgelost? Heb ik die oplossing voor hetzelfde probleem eerder gezien? Gaan mijn klanten hier iets aan hebben, Is het bijvoorbeeld beter of goedkoper? Alleen dat de oplossing heel slim is, is nog geen reden om een octrooi aan te vragen. Het moet ook economisch aantrekkelijk zijn. Anderzijds moet een ingenieur zich niet blindstaren op het criterium dat een vondst inventief moet zijn. Dat betekent in de context van een octrooi iets anders dan in het technisch taalgebruik. Daarom kan een octrooigemachtigde het beter beoordelen.’

Met de drive om vaker octrooibescherming te zoeken, omdat geheimhouden steeds minder doenbaar is, moet je niet uit het oog verliezen dat het een kostbaar en langdurig proces is, stellen de deskundigen. Als je in de chemie, life sciences, farmacie of voedseltechnologie werkt, moet je precies weten wat je wilt beschermen en waarom, voordat je het traject in gaat.

Bezoek het 3i-Event!

Op 18 april spreken de geïnterviewden op het 3i-Event over Ideas, IP & Innovation op de High Tech Campus Eindhoven. Lezers van TW ontvangen € 50 korting. Kijk voor meer informatie op www.3i-event.com.

Deel deze pagina
Gratis proefabonnement TW

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week!

Meld je nu aan!

Vision & Robotics

Vision & Robotics is hét onafhankelijke vakblad voor machinebouwers, system integrators en eindgebruikers van productielijnen in de maak- en agro-/foodindustrie. 

Graag meer lezen over onderwerpen zoals robotica, sensoren, kunstmatige intellegentie en nog veel meer klik hier

Vision & Robotics heeft ook een nieuwsbrief! klik hier om je in te schrijven.

TW online gratis voor jongeren

TW Investeert in technisch onderwijs

Leerlingen tot 18 jaar lezen gratis TW. Meld je aan en ontvang 23 online edities per jaar geheel gratis!

Naar boven