Ook moderne kunst is al aan restauratie toe | Technisch Weekblad
Nieuws

Ook moderne kunst is al aan restauratie toe

Niet alleen oude schilderijen of marmeren beelden lijden onder veroudering, ook kunstwerken uit de twintigste eeuw behoeven restauratie en conservering. Tijdens een internationaal congres in Den Haag werden enkele projecten getoond, zoals het opknappen van een zeppelin van pvc.

Den Haag – Wat Woodstock is voor de popmuziek, dat is ICOM-CC (International Council of Museas-Conservation Committee) voor de kunstsector. Elke drie jaar komen zo’n negenhonderd onderzoekers, kunsthistorici, restaurateurs en conservatoren bijeen om informatie uit te wisselen over behoud van cultureel erfgoed. ‘Want’, aldus ICOM-CC voorzitter Jorgen Wadum, ‘een land zonder cultureel erfgoed is een land zonder geheugen’. ICOM-CC 2005 werd vorige week in Den Haag voor de veertiende keer gehouden.

 

Pvc, rubber of nylon

Niet alleen oude schilderijen of marmeren beelden lopen gevaar. Ook voor de kunst uit de twintigste eeuw is actie gewenst, zo verduidelijkt IJsbrand Hummelen, senior onderzoeker bij het Instituut Collectie Nederland. Als lid van de internationale werkgroep Incca (International Network for the Conservation of Contemporary Art) is hij nauw betrokken bij het onderzoek naar de restauratie en conservering van moderne kunst.

‘Veel kunstobjecten uit de twintigste eeuw zijn gemaakt van synthetische materialen, zoals pvc, rubber of nylon. Veel van die materialen lijden na verloop van tijd door uv-straling, vocht, luchtvervuiling of veroudering aan afbraak en degradatie. Eigenlijk weten we daar nog weinig van.’

Datzelfde geldt volgens hem voor exacte materiaalsamenstelling en technieken die de kunstenaar voor hun werken hebben gebruikt. Omdat een belangrijk deel van hen nog leeft, is Incca bezig met het opzetten van een grote kennisbank.

Hummelen: ‘Hierin willen we bijvoorbeeld zoveel mogelijk interviews opnemen, waarin kunstenaars hun visie geven op hun werk, de materialen en productietechnieken. Zodat na hun dood musea weten hoe deze werken moeten worden bewaard en worden getoond aan het publiek.’

Een goed voorbeeld van een actuele restauratie is de Aeromodeller van Panamarenko. Dit reusachtige kunstwerk is eigendom van het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (Smak) in Gent. Sinds 2003 is hier een grootscheepse restauratie aan de gang.

 

Luchtschip

Gefascineerd door de luchtvaart bouwde de Belgische kunstenaar in 1971 een luchtschip van 28 meter lang en 6,5 meter breed. De hoofdconstructie bestaat uit grote stukken pvc die met synthetische lijmsoorten aan elkaar zijn geplakt. De gondel is gemaakt van metaal, hout, textiel, riet en bamboestengels.

Sinds 1971 is de Aeromodeller talloze malen heen en weer gesleept naar buitenlandse tentoonstellingen. Tijdens een tentoonstelling in Madrid (2002) bleek dat deze verhuizingen, in combinatie met de veroudering van het pvc en de lijmsoorten, het model ernstig hadden aangetast. Bovendien zaten er maar liefst 750 gaten in het pvcfolie. Inmiddels hebben restaurateurs de gondel verstevigd, de gaten gedicht en de constructie aan de binnenzijde verstevigd met luchtbuizen.

 

Video

Veel moderne kunstenaars gebruiken (visuele) hulpmiddelen, zoals tl-lampen, computers, filmen videobeelden. ‘Dat vraagt een heel andere benadering dan louter het conserveren van de kunstobjecten zelf, het draait meer om het proces. De vraag is wat we met het kunstwerk moeten doen als die audiovisuele hulpsystemen het begeven’, aldus Hummelen. Vooral oude filmen videoopnamen lopen het risico voor eeuwig te verdwijnen. Daarom worden in Nederland sinds 1995 deze opnamen versneld overgezet op meer duurzame drager als cd-rom en dvd.

Vanwege de omvang en investeringen werken in het Incca-project elf grote musea en organisaties samen, waaronder de Tate Galery in Londen, het Smak in Gent en de Galeria d’Arte Moderna in Turijn. Nederland is vertegenwoordigd door ICN en de Stichting Behoud Moderne Kunst.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!