Nieuws

Slimme transformator maakt opmars zonnepanelen mogelijk

Het Nederlandse vermogen aan zonnestroom groeit stormachtig: 60 % extra in 2017. Dit jaar is de groei naar verwachting nog sterker. Zonnestroom is inmiddels goed voor 2,2 % van de totale elektriciteitsproductie. Netbeheerders moeten al die decentrale opwekking een plekje te geven op het stroomnet. Daarbij kunnen particulieren met zonnepanelen een handje helpen door hun zonnepanelen aan te melden bij het PIR-register. Met die informatie kan de netbeheerder voor de benodigde netcapaciteit zorgen.

Vorige maand meldde netbeheerder Stedin echter dat particulieren dit aanmelden massaal nalaten. Op basis van een steekproef met luchtfoto’s schat Stedin (Utrecht en Zuid-Holland) dat een kwart van de particulieren met zonnepanelen hun systeem niet aanmeldt, iets waar in Vlaanderen sinds een jaar een boete van € 150 tot € 20.000 op staat. Het voordeel voor de particulier van het verzwijgen van zonnepanelen is in eerste instantie, deze hij ook na 2020, als de huidige riante salderingsregeling op de schop gaat, de facto kan blijven salderen door zijn klassieke terugdraaiende Ferrarismeter te laten hangen in meterkast. De spookstroomproducent hoopt daarbij dat de slimme meter tegen die tijd nog niet verplicht is.

Waar dit toe kan leiden wordt duidelijk in straten met veel zonnepanelen: afschakelende omvormers en dus haperende stroomproductie. Als veel zonnepanelen tegelijk stroom toevoegen aan het net neemt de netspanning toe. Die spanning is gemiddeld 230 V en mag 10 % hoger of lager worden. Om overbelasting te voorkomen is wettelijk vastgelegd dat de omvormer afschakelt bij 253 V. Veel omvormers staan voor de veiligheid nog iets strenger afgesteld. Zo worden zonnepanelen juist als er veel zon is uitgeschakeld en loopt de eigenaar inkomsten mis.

Het voorland van de spookstroomproductie ligt in het Groningse Loppersum. Daar krijgen woningbezitters dankzij de waardeverminderingsregeling sinds 2015 van de NAM € 4.000 om hun huizen energiezuiniger te maken. Zonnepanelen zijn daarbij favoriet. Hele straten zijn in zo’n hoog tempo vol gelegd met zonnepanelen, dat Enexis Netbeheer het niet bij kon benen. Gevolg: de netspanning schoot op zonnige dagen omhoog en omvormers schakelden af.

Massale netverzwaring door extra kabels in de grond is kostbaar en tijdrovend. Een goedkopere en slimmere manier om de spanningskwaliteit met al die zonnepanelen op peil te houden, zit in de transformatorhuisjes waar het voltage van het middenspanningsnet (meestal 10 kV) via een vaste verhouding wordt teruggebracht naar zo’n 240 V, verklaart Han Slootweg, hoogleraar Smart Gids aan de TU/e en directeur asset management bij Enexis Netbeheer. Normaliter daalt de netspanning vanaf het transformatorhuisje tot aan het einde van de haarvaten van ongeveer 240 V tot zo’n 220 V. Als er veel zonnepanelen zijn aangesloten, dan loopt de spanning echter niet af vanaf het transformatorhuisje, maar op. Het gevolg is dat aan het einde van de laagspanningskabel de spanning hoger wordt dan 250 V en de zonnepanelen automatisch afschakelen. Om dit te vermijden, kan de spanning bij het transformatorhuisje ’s zomers verlaagd worden door de overzetverhouding van de transformator te passen en dan ’s winters eventueel weer terug te zetten. Dit is echter een fysieke handeling, waarvoor monteurs op pad moeten en de elektriciteitsvoorziening moet worden onderbroken.

Dat kan slimmer, dacht Enexis Netbeheer. Daarom staat in Loppersum sinds vorig jaar de eerste slimme trafo van Nederland. Hij gebruikt een technologie die tot nu toe alleen wordt toegepast op grote hoogspanningstransformatoren. Als de netspanning verandert, wordt de omzetverhouding automatisch aangepast. De transformator kost met € 20.000 tweemaal zo veel als een gewone. Slootweg verwacht dat de slimme transformator in Nederland op steeds grotere schaal zal worden toegepast.

De slimme transformator is een oplossing als het net tegen de spanningsgrens aanloopt, zegt Slootweg. Maar als het net tegen stroomgrens aanloopt, bijvoorbeeld wanneer we massaal elektrisch gaan rijden, moet er alsnog meer kabel de grond in. Dat geldt ook voor de aansluiting van grote zonneparken. In Nederland staat nu 176 MWp in zonneparken opgesteld, met nog eens dertien maal het huidige vermogen in ontwikkeling. Veel van die parken komen in Groningen en Drenthe door de lage grondprijzen. Enexis Netbeheer liet ondernemers al weten dat ze soms enkele jaren op een teruglever-aansluiting zullen moeten wachten.

Deel deze pagina
Gratis proefabonnement TW

Bestel nu GRATIS 1 proefnummer TW

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Vision & Robotics

Vision & Robotics is hét onafhankelijke vakblad voor machinebouwers, system integrators en eindgebruikers van productielijnen in de maak- en agro-/foodindustrie. 

Graag meer lezen over onderwerpen zoals robotica, sensoren, kunstmatige intellegentie en nog veel meer klik hier

Vision & Robotics heeft ook een nieuwsbrief! klik hier om je in te schrijven.

TW online gratis voor jongeren

TW Investeert in technisch onderwijs

Leerlingen tot 18 jaar lezen gratis TW. Meld je aan en ontvang 24 online edities per jaar geheel gratis!

Naar boven