Nieuws

‘Techniek vinden ze hier nog leuk’

Wat taal betreft zijn de Baltische staten onderling niet te vergelijken. Wat ze gemeenschappelijk hebben is het verleden van de Russische overheersing. Veel Sovjettechnologie kwam tot ontwikkeling in een van de Baltische landen. De nabijheid van de high tech industrie uit Scandinavië zorgt op dit moment voor een belangrijke impuls voor de elektronicasector van deze nieuwe EU-landen.

De Baltische staten Estland, Letland en Litouwen nemen als toetreders tot de Europese Unie een interessante strategische positie in. Met een gezamenlijk inwoneraantal van ruim zeven miljoen inwoners zijn de landen zelf als afzetmarkt niet groot. De ligging ten opzichte van de 45 miljoen inwoners tellende Russische Federatie maakt de regio een belangrijke springplank naar het oosten.

Met name de banden met de Scandinavische landen, die na de val van de USSR in 1991 snel werden aangetrokken, zorgden voor een belangrijke impuls voor met name de elektrotechnische sector in de Baltische regio. Veel telecom-, regelen meetapparatuur, en mechatronica, waarmee westerse bedrijven hun productie en productieautomatisering inrichten, komt uit deze gebieden.

Litouwen, de grootste van de drie Baltische staten kent enorme industriële complexen. De olieraffinaderij van Mazeikiai, de chemische fabriek Azotas in Jonava en de kerncentrale van Ignalina, behoorden tot de grootste ter wereld. Sommige sectoren van de economie van het land waren zo groot dat ze voldoende capaciteit hadden om de complete Sovjet Unie van producten te voorzien.

Omdat de Russen destijds veel zware industrie en chemie in de Baltische staten hadden ondergebracht, is het milieubeheer een lastig probleem op dit moment. Zeker nu deze landen vanaf 1 mei moeten voldoen aan de eisen die Europa stelt aan de milieukwaliteit. Een markant voorbeeld van de complexe problemen die hier het gevolg van zijn is de voorgenomen sluiting van de grootste kernenergiecentrale van de wereld in Ignalina, die 85 procent van alle stroom levert voor de industrie en de 3,6 miljoen inwoners van Litouwen. Eigenlijk zou deze centrale, van hetzelfde type als die in Tsjernobyl, in 2005 dicht moeten. Maar de Litouwers hebben stroom nodig. Vorige week besloten zij de centrale nog tot 2009 open te houden omdat de twee 1500 MW productie-eenheden niet voor die tijd los van elkaar gesloten kunnen worden. Dat gaat tegen de afspraken met de EU in.

 

Schok

Jan Berendse, oud-directeur en oprichter van Festo Nederland, fabrikant van elektrotechnische meeten regelapparatuur, is al meer dan een decennium actief in de Baltische staten. De vraag of de toetreding een schok voor de Balten zal zijn, pareert hij met: ‘Wij hier in het westen zullen een cultuurschok krijgen, niet zij. Op het gebied van de fundamentele technieken lopen ze echt voorop vergeleken met wat wij hier te bieden hebben. Als je ziet wat ze in Letland in huis hebben aan kennis op het terrein van piëzo-aangestuurde elementen. Daar zijn ze al tien jaar mee bezig. Een gevolg van de Russische ruimtevaartprogramma’s’, zegt hij.

‘Ik was twee weken geleden in Litouwen in een fabriek waar ze machines maken voor het wikkelen van spoelen voor beeldbuizen. Het wikkelproces werd heel nauwkeurig automatisch gemonitord met negen camera’s. Dat moet ik hier in Nederland nog zien. Philips koopt deze machines dus hier in Litouwen. Ze kunnen natuurlijk nog wel wat van ons leren, maar dat betreft zaken als de uitvoering en het management. Maar aan de kennis zal het niet liggen.’

De technische universiteiten van Estland, Letland en Litouwen leveren per jaar respectievelijk 923, 1441 en 5673 ingenieurs per jaar af. In Litouwen ligt het percentage ingenieurs op maar liefst twintig procent van de afgestudeerden in het hoger onderwijs. Ter vergelijking: in Nederland ligt dit op tien procent. Berendse richtte in het begin van de jaren negentig samen met de technische universiteit van Kaunas een zogenaamd Technology Centre op waar technici opgeleid en bijgeschoold worden op het gebied van de mechatronica. ‘Festo wilde in deze regio niet alleen producten verkopen maar ook aan scholing doen.’ Het kantoor van Festo Litouwen is dan ook gevestigd op de campus van deze universiteit.

 

Kind van de rekening

Omdat het milieu, zoals op veel plekken in Oost Europa, ook in de Baltische staten lange tijd het kind van de rekening is geweest, moeten de staten op dit terrein een grote inhaalslag maken. Dat is nodig willen zij voldoen aan de normen die de Europese Unie aan haar lidstaten stelt. Dit is voor met name ingenieursbureaus een interessante markt. Royal Haskoning bijvoorbeeld doet aan bodemsanering in deze regio, en voor ingenieursbureau Tauw doet ir. John Stans een milieuproject in Estland en in Litouwen. ‘In Estland werken wij met de overheid samen aan een programma voor milieurapportages volgens de Europese normen.’

In Litouwen is hij betrokken bij het opzetten van een systeem om de kwaliteit van de lucht volgens de Europese normen te meten. ‘Dit laatste project is technischer dan wat we in Estland doen. In Litouwen moet meetapparatuur gekalibreerd worden en moeten meetgegevens gevalideerd worden. We doen dit samen met onder meer Kema en het RIVM’, vertelt Stans.

Zijn bureau, Tauw, is voor de uitvoering van dit project niet zo maar op de bonnefooi de Baltische staten binnen getrokken. ‘We hebben hiervoor gebruik gemaakt van het netwerk van onze Deense partner die al een vestiging had in Litouwen en in Estland een goede lokale partner had, waarmee wij konden samenwerken.’

Jan Berendse trok in 1991 wel op de bonnefooi naar Litouwen. Hij kocht een ticket naar Riga. In het vliegtuig bleek hij naast de Litouwse minister van Industrie te zitten. Hij kreeg een vrijgeleide om de lichte industrie in het land te bezoeken en is er nooit meer weggegaan.

‘Het is als toeval begonnen, maar ik kom er nog drie á vier keer per jaar. Het mooie is dat hier nog enthousiasme is voor techniek. Als je hier mechatronica zegt, worden de mensen nog enthousiast. In het westen is dat anders. We organiseren in mei een mechatronicatoernooi voor de Oostzeelanden. De belangstelling hiervoor is groot. Ze vinden techniek hier nog leuk.’

 

 

 

***Kader***

Estland

Oppervlakte: 45.227 km2

Inwoners: 1.360.000

BBP: 6,3 miljard euro (2002)

Aantal afgestudeerde ingenieurs: 932*

 

 

Letland

Oppervlakte: 64.600 km2

Inwoners: 2.350.000

BBP: 7,4 miljard euro (2003)

Technische Universiteiten: Riga Technical university 13.000 studenten

Aantal afgestudeerde ingenieurs: 1441*

 

 

Litouwen

Oppervlakte: 65.300 km2

Inwoners: 3.600.000

BBP: 16,1 miljard euro (2003)

Technische Universiteiten: Vilnius Gediminas Technical University 10.260 studenten; Kaunas University of Technology 17.380

Aantal afgestudeerde ingenieurs: 5643*

 

*bron: Eurostat 2001

Deel deze pagina
Gratis proefabonnement TW

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week!

Meld je nu aan!

Rijkswaterstaat Meet & Greet Projectmanagement

Op 30 september om 16 uur organiseert Rijkswaterstaat een meet & greet voor (toekomstige) projectmanagers die willen weten hoe het is om aan grote infrastructurele projecten te werken bij Rijkswaterstaat. Neem kennis van ons Integraal Projectmanagement Model (IPM) en  spreek informeel met projectmanagers onder genot van een hapje en drankje.  Kijk hier voor meer informatie

Vision & Robotics

Vision & Robotics is hét onafhankelijke vakblad voor machinebouwers, system integrators en eindgebruikers van productielijnen in de maak- en agro-/foodindustrie. 

Graag meer lezen over onderwerpen zoals robotica, sensoren, kunstmatige intellegentie en nog veel meer klik hier

Vision & Robotics heeft ook een nieuwsbrief! klik hier om je in te schrijven.

TW online gratis voor jongeren

TW Investeert in technisch onderwijs

Leerlingen tot 18 jaar lezen gratis TW. Meld je aan en ontvang 23 online edities per jaar geheel gratis!

Naar boven