Nieuws

Industriële R&D niet in het gedrang


Top 30 R&D 2004

Bedrijfs-R&D is sterk toegepast van aard. Vooral softwareontwikkeling neemt een vlucht. Dat blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van Technisch Weekblad.

Verhalen als zouden industriële laboratoria op grote schaal Nederland verlaten zijn niet juist. Ook niet dat werkgelegenheid in de bedrijfs-R&D in Nederland wordt afgebouwd. Artikelen in de pers suggereren dit wel. Er hangt onmiskenbaar een negatieve stemming rond de nationale R&D-inspanning.

Daar staan weliswaar positieve berichten tegenover, maar die leggen te weinig gewicht in de schaal om de stemming te doen omslaan. Philips bouwt in Eindhoven een Hightech Campus die op wereldschaal nauwelijks zijn weerga kent. En Chief Technology Officer Emmo Meijer van DSM verklaart in deze krant dat de omschakeling van bulknaar fijnchemie het noodzakelijk maakt de researchinspanningen op te voeren, ook in Nederland.

Een studie van het ministerie van Economische Zaken wijst uit dat de O&Ouitgaven (Onderzoek en Ontwikkeling) van bedrijven weliswaar conjunctuurgevoelig zijn, maar sinds de jaren zeventig op peil blijven. Wel is het zo dat uitbreiding van R&D-faciliteiten vooral in het buitenland plaats vindt, maar dit gaat niet ten koste van inspanningen in Nederland. Dit geldt met name voor de ‘grote zeven’ R&D-spelers in Nederland: Philips, Akzo Nobel, ASML, Shell, DSM, Unilever en Océ.

Conjunctuur

De cijfers die Technisch Weekblad de afgelopen vijf jaar heeft verzameld over de R&D-uitgaven en –personeelsaantallen van Nederlandse bedrijven ondersteunen dit beeld (zie tabel volgende pagina). R&D verdwijnt niet op grote schaal uit Nederland. Wel blijken juist het afgelopen jaar vijf van die zeven grote bedrijven minder aan onderzoek en ontwikkeling te hebben uitgegeven. Maar slechts bij één van die zeven – Philips – is ook het aantal O&O-medewerkers gedaald. Voorlopig is er geen reden om aan die lagere cijfers dramatische conclusies te verbinden. Ze kunnen heel goed samenhangen met de slechte conjunctuur.

De Top 50 Bedrijfs-R&D laat zelfs opvallend veel plussen zien. Maar liefst 24 bedrijven hebben in 2003 méér aan R&D uitgegeven dan in 2002. Dertien hebben minder besteed, en drie scoren over beide jaren gelijk. Bij elf bedrijven is geen vergelijking met voorgaande jaren mogelijk. De bereidheid van ondernemingen om R&D-cijfers vrij te geven neemt met het jaar toe, maar laat nog steeds te wensen over. Bovendien is de consistentie soms zoek. Akzo Nobel verstrekt van jaar op jaar onvergelijkbare cijfers over de R&D-inspanningen. Er zijn daarnaast zeker negatieve tendensen. Van de bedrijfs-R&D op het gebied van telecom, vijf jaar geleden nog goed voor 2500 arbeidsplaatsen, is er slechts twintig procent over. Dit hangt vooral samen met overheidsbeleid ten aanzien van umts-licenties en met verkeerde marktinschattingen van bedrijven. De umts-hype heeft zijn uitwerking niet gemist. De R&D van KPN maakt overigens sinds een jaar deel uit van TNO.

De eerder aangehaalde studie van Economische Zaken, die een jaar geleden is verschenen, maakt ook duidelijk dat de O&O in de particuliere sector achter ligt vergeleken met die in andere geïndustrialiseerde landen. Maar ‘nationale’ vergelijkingen zijn op dit gebied uit den boze. Alleen vergelijkingen per bedrijfstak, en liever nog per bedrijf, tellen. Uit het EZ-onderzoek blijkt dat bedrijven zich qua uitgaven vergelijken met concurrenten. De R&D-uitgaven van Philips liggen op hetzelfde niveau als die van Sony. Datzelfde geldt voor Shell ten opzichte van Exxon/Mobil en DSM tegenover Dow Chemical. Océ kan zich meten met Xerox.

Innovatiekracht

Technisch Weekblad vraagt bedrijven ook elk jaar voorbeelden te noemen van recent afgesloten R&D-projecten. Daaruit blijkt hoe toegepast en grofstoffelijk dat onderzoek vaak is. Dat geldt zelfs voor enkele van de grote zeven: ASML, en met name Océ. Alleen Philips en DSM wagen zich nog aan enige vorm van fundamenteel onderzoek. Voor de rest is dat type onderzoek verschoven naar universiteiten en de technologische topinstituten.

Bij alle aandacht die momenteel uitgaat naar innovatie kan er niet genoeg op worden gehamerd dat R&D alléén weinig zegt over de innovatiekracht van het bedrijfsleven. Dat geldt zeker in een samenleving die de-industrialiseert en meer en meer een diensteneconomie wordt. Om innovatiekracht te meten moet óók worden gekeken naar uitgaven voor marketing, informatietechnologie (met name software), design, organisatie-ontwikkeling, en om-, heren bijscholing. Dat besef leeft inmiddels breed, maar internationaal vergelijkbare cijfers zijn er nauwelijks.

Toegekende octrooien

 

2003

2002

Philips

3035

3144

Unilever

1800

1680

Teijin Twaron

464

405

Stork

228

190

Corus Groep

179

84

Shell International

94

57

ASM International

86

90

Océ Technologies

80

49

Paques

30

30

VMI-Epe Holland

21

20

Inalfa Roof Systems

14

18

DOW Benelux

11

10

Vitatron

5

13

Ballast Nedam Infra

4

1

Boskalis Westminster

4

3

Nefit Buderus

4

4

Delft Instruments

3

3

Lucent Technologies

3

2

Schelde Marinebouw

3

0

DHV

2

1

Holland Railconsult

2

0

Kon. Ned. Munt

1

1

Bron: onderzoek Technisch Weekblad

Deel deze pagina

Maritiem Nederland

Maritiem Nederland is een magazine, website en nieuwsbrief met alle relevante en interessante ontwikkelingen binnen het maritieme cluster. Met interviews, opmerkelijke reportages, portretten en columns.
Meer informatie over Maritiem Nederland

Damen

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week!

Meld je nu aan!

Vision & Robotics

Vision & Robotics is hét onafhankelijke vakblad voor machinebouwers, system integrators en eindgebruikers van productielijnen in de maak- en agro-/foodindustrie. 

Graag meer lezen over onderwerpen zoals robotica, sensoren, kunstmatige intellegentie en nog veel meer klik hier

Vision & Robotics heeft ook een nieuwsbrief! klik hier om je in te schrijven.

TW online gratis voor jongeren

TW Investeert in technisch onderwijs

Leerlingen tot 18 jaar lezen gratis TW. Meld je aan en ontvang 23 online edities per jaar geheel gratis!

Naar boven