Nieuws

Zilveren telescoopspiegels binnen bereik

Govert Schilling | dinsdag 26 september 2017
Onderzoek & R&D, Astronomie & Ruimtevaart

Telescoopbouwers gaan in de toekomst mogelijk technieken uit de chip­fabricage toepassen.

Dankzij atomic layer deposition (ALD) – een techniek voor het gecontroleerd aanbrengen van ultradunne coatinglaagjes – wordt het eenvoudiger en goedkoper om telescoopspiegels te produceren met een reflecterende laag van zilver in plaats van aluminium. Zilver weerkaatst bijna 10 % meer licht, maar omdat het snel degradeert, is een transparante en volmaakt uniforme coating nodig, liefst niet meer dan enkele tientallen nanometers dik.

‘ALD vormt wellicht de lang gezochte heilige graal’, zegt astronoom Andrew Phillips van de Lick-sterrenwacht in Californië. De techniek wordt normaal gesproken op kleine oppervlakken toegepast, maar, zegt Phillips, ‘we hebben inmiddels met succes laten zien dat we ook laagjes van uniforme dikte kunnen creëren op een oppervlak van bijna 1 m in doorsnee.’

Phillips verwacht dit najaar nog de eerste ex­perimenten uit te voeren met een verzilverde testspiegel. ‘We maken nu nog gebruik van aluminiumoxide, maar we willen ook proeven doen met titanium- en hafniumoxide; die materialen hebben nog betere optische eigenschappen. Persoonlijk geloof ik echt dat ALD in de toekomst een belangrijke rol zal gaan spelen bij de productie van telescoopspiegels.’

Honderden zeshoekige segmenten

Erwin Kessels, ALD-expert aan de TU/e, reageert enthousiast: ‘De techniek is inderdaad goed schaalbaar. Deze toepassing had ik zelf wel willen verzinnen.’ Het aanbrengen van de eigenlijke zilverlaag met behulp van ALD is volgens hem nog een hele uitdaging, maar in het slagen van de tests met de beschermende coating heeft hij ‘alle vertrouwen’.

Volgens Phillips worden de experimenten met belangstelling gevolgd door het Thirty Meter Telescope (TMT) Consortium. Net als de toekomstige Extremely Large Telescope van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht, gaat de hoofdspiegel van de TMT uit honderden zeshoekige segmenten bestaan. Met verzilverde spiegelsegmenten wordt de monstertelescoop nog eens 10 % gevoeliger.

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW