Zo klimt de bouw uit de stikstofcrisis | Technisch Weekblad
Nieuws

Zo klimt de bouw uit de stikstofcrisis

Een jaar geleden zette de stikstofcrisis Nederland op slot toen de Raad van State een streep zette door het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Geen sector werd zo hard geraakt als de bouw. Hoe diep was de crisis en hoeveel licht gloort er aan de horizon?

‘Als een van de weinige sectoren is de bouw rechtstreeks geraakt door de stikstofcrisis,’ zegt Joep Rats, directeur Beleid en Vereniging bij Bouwend Nederland. Terwijl in de industrie en landbouw bedrijfsvergunningen voor jaarlijkse emissies worden uitgegeven, moet de bouw voor ieder nieuw project vergunningen aanvragen. Die vergunningsverlening kwam vorig jaar volledig stil te liggen.

Het Economisch Instituut voor de Bouw raamde de vertraging in de sector op € 6 miljard.

‘Het eerste half jaar is er niets gebeurd. Daarna heeft een stikstofbank, waarin emissiereducties van een lagere maximum snelheid, beter veevoer en uitkopen van boeren worden teruggegeven, een beetje ruimte geschapen. Maar de vergunningsverlening is nog steeds erg stroperig,’ vertelt Rats.

Vriend en vijand zijn het erover eens dat nieuwe woonwijken en duurzame infrastructuur hard nodig zijn, terwijl de bouw voor maar 0,6 % van de totale stikstofdepositie in Nederland zorgt. De Commissie Remkes stelt in haar recente advies ‘Niet alles kan overal’ daarom voor om ruimte te scheppen voor tijdelijke emissies voor de bouw. Tegelijk wil Remkes de sector op de langere termijn onderwerpen aan strengere eisen dan andere sectoren: wettelijk verplicht 80 % NOx-reductie tegenover 50 % elders.

Die ingrijpende reductie kan worden gerealiseerd met een combinatie van elektrificatie, stikstoffilters, retrofit en moderne stage V motoren. ‘Elektrificatie heeft alleen zin als er een netaansluiting is op de bouwplaats,’ waarschuwt Remkes daarbij. ‘Als je gaat heien heb je nog geen aansluiting en als je die al wel hebt heeft een bouwaansluiting een veel lager vermogen dan een normale aansluiting,’ vult Elphi Nelissen, hoogleraar duurzame bouw aan de TU/e aan. ‘Daarnaast: veel bouwmateriaal is elektrisch te maken, maar bij grotere vermogens is dat nog wel een dingetje.’ ‘Ook valt er nog veel winst te behalen met slimmere bouwlogistiek,’ vertelt Rats. ‘Denk hierbij aan prefab bouw, waarbij bouwelementen in fabrieken buiten de stad worden gefabriceerd en op de bouwplaats alleen nog in elkaar moeten worden gezet.’ Minister Schouten heeft intussen € 25 miljoen beschikbaar gesteld voor pilots met emissiearm bouwen.

Emissiearme machines

De vraag is hoe je een sector, die behalve door stikstof ook nog eens door PFAS en corona is getroffen zover krijgt om bestaand materieel af te schrijven en te investeren in duurdere emissiearme machines. Volgens Joep Rats van Bouwend Nederland kan de overheid daar een grote rol in spelen. ‘Het prijsverschil is groot, maar tweederde van de bouwprojecten is in opdracht van overheden. Daarbij kan je emissie-eisen opnemen in de aanbesteding. Bouwers die daar naar mee willen dingen zullen moeten investeren in nieuw materiaal. Als je vervolgens dat materiaal toch hebt kan je het ook inzetten bij de rest van de aanbestedingen. Je moet in ieder geval zorgen dat de vervuiler geen oneigenlijk voordeel heeft.’

De commissie Remkes pleit ervoor om de tijdelijke emissies van een bouwproject los te koppelen van de permanente emissie tijdens de gebruiksfase. Voor de langere termijn zou je volgens hoogleraar Nelissen van de TU/e daarom ook naar de bestaande bouw moeten kijken. Door woningen van het gas af te halen is daar veel meer reductie van Nox-emissie te behalen dan in nieuwe bouwprojecten.

Dat denkt ook bouw-innovator Jan Willem van de Groep: ‘De bijdrage van de bouwsector op de totale stikstof-uitstoot is natuurlijk miniem. Het is daarom in mijn optiek veel logischer om de besparingsopgave te realiseren in de bestaande gebouwde omgeving. Voor iedere woning die van het gas gaat kunnen er zo'n 40 nieuwe gebouwd worden. Koppel je die als compensatie voor nieuwbouw dan ontstaat er een dubbele incentive om bestaande woningen aan te pakken.’

Ondertussen pleit Joep Rats voor een drempelwaarde van 0,5 mol/ha. ‘Zo’n hoeveelheid is niet eens te meten. Zoiets bestond ook in het PAS. Daarmee kan 80 à 90 % van de projecten weer snel op gang komen. Het PAS is gesneuveld doordat de tegenprestaties te vrijblijvend waren. Daar is geen sprake meer van.’ Minister Schouten schreef op 17 juni aan de Tweede Kamer zo’n drempelwaarde te gaan onderzoeken.

Lees ook: Langverwacht rapport Remkes schetst oplossing stikstofproblematiek

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW