Opinie&Analyse
Gerald Schut

Ad hoc-beleid

Mijn eerste commentaar als redacteur van TW. En direct valt mij de eer te beurt om te trekken aan de gordiaanse Groningse gaswinningsknoop waarin minister Wiebes (EZK) verstrikt is geraakt. ‘Zo klem als een deur’ zit hij, in eigen woorden. Voor de veiligheid in Groningen moet de winning in de provincie op last van het SodM per direct drastisch omlaag van 21,7 miljard nu naar 12 miljard m3 per jaar. Maar hoe?

De heikele rekensom luidt in het kort 54–36=18. De vraag naar het soort laagcalorisch gas uit Groningen bedraagt dit jaar volgens de Gasunie 54 miljard m3 voor huishoudens (10), gascentrales (10), grote industrie (5,5), Duitsland (18,5) en België en Franrijk (9,5). We kunnen in Nederland maximaal 36 miljard m3 hoogcalorisch Noors en Russisch gas met stikstof aanlengen tot laagcalorisch gas. Dus er moet ofwel minstens 18 miljard m3 uit de Groningse bodem komen, ofwel de vraag moet direct omlaag. Meer smaken zijn er niet.

Als schot voor de boeg stuurde Wiebes op 19 januari een brief aan 200 industriële grootverbruikers. Vanaf 2022 krijgen ze geen laagcalorisch Gronings gas meer. De zetmeeltycoons van Avébé klaagden toen terecht over het ad hoc-beleid. Ons plan om op de lange termijn energieneutraal te worden wordt hierdoor in de war geschopt, zei Avébé. Dat is best denkbaar.

Het is een treurig idee dat er concurrentie zou ontstaan tussen klimaat en Groningen. Beiden zijn gebaat bij minder (of ander) energieverbruik, maar het is voor het klimaat een gemiste kans als de industrie nu door ad hoc-beleid overstapt op Russisch gas in plaats van op hernieuwbare bronnen. Om de belangen van Groningen en het klimaat op één lijn te krijgen zou het meer voor de hand liggen te bewegen in de richting van de klimaatoplossing die bijna alle economen voorstaan: CO2 beprijzen.

Vooralsnog betaalt een grootverbruiker volgens het CBS 2,5 keer minder voor een kuub gas dan een huishouden. Het scheelt per kuub zo’n 30 eurocent aan belastingen. Opgeteld strijken de grootverbruikers zo samen een belastingsubsidie op van € 1,7 miljard per jaar, waardoor ze weinig prikkels hebben om efficiënter met gas om te gaan. Dat is een gemiste kans voor Groningen én voor het klimaat.

Dat een hoge gasprijs besparing stimuleert, heb ik de afgelopen jaren thuis zelf mogen constateren. Het gasverbruik van mijn gezin met twee jonge kinderen daalde van 2.200 m3 per jaar in een niet geïsoleerd huurhuis naar 600 m3 in een comfortabele nieuwbouwwoning. Sinds een jaar hebben we een Elga-warmtepomp naast onze cv-ketel staan en is ons gasverbruik gedaald tot onder de 100 m3 per jaar. Een reductie van meer dan 95 % vergeleken met enkele jaren eerder, mede dankzij die hoge gasprijs. Het is een begin.

Naar boven