Compromisloze Brexit | Technisch Weekblad
Opinie&Analyse
Michael Persson

Compromisloze Brexit

'De totale chaos is één referendum van ons verwijderd', schrijft Michael Persson in TW.

We hadden al een tijdje het idee dat het na ons minder zou worden. De spanningen werden simpelweg te groot, de haarscheurtjes bleven groeien. Overbevolking, extremisme, klimaatverandering, ongelijkheid, grondstoffenschaarste: ze laten zich sinds begin deze eeuw met enige regelmaat gelden, en er is geen enkel zicht op een oplossing, of zelfs maar beheersing van deze problemen. Dit zijn geen kwesties die je met een app het hoofd kunt bieden.

Maar dat zijn tenminste nog problemen die langzaam zijn gegroeid. Extremisme, welvaartsverschillen en klimaatverandering zijn problemen met een verleden, ze zijn een gevolg van de maatschappij die we hebben gecreëerd, en daarom op de een of andere manier nog te begrijpen – ze zijn de vaak onvoorziene effecten van eerdere positieve keuzen, over belastingtarieven of energieverbruik of kolonialisme, keuzen die achteraf gezien langdurige effecten blijken te hebben en waar we maar mee moeten zien te leren leven.

Maar dat de wereld ook van de ene op de andere dag, zonder enige noodzaak in het verderf kan worden gestort is nieuw. De Brexit is het eerste binaire probleem uit de geschiedenis: er is een schakelaar omgezet, zonder enig idee wat er dan gebeurt. What does this button do?

De wereld moet ineens op zoek naar een compleet nieuwe evenwichtstoestand – en niemand weet waar dat nieuwe evenwicht ligt.

Er was geen enkele reden voor. Oorlogen beginnen tenminste nog ergens om, een kettingreactie van verloren eer en ongenoegen en territoriumdrift en verkeerde leiders die zich willen revancheren. Maar aan de Brexit ging niets vooraf, behalve een onhandige verkiezingsbelofte. Ja, er was ook onvrede, er was ongenoegen, maar dat werd pas ná die belofte van een referendum een kracht die iets in beweging kon zetten. Zonder referendum was de onvrede gewoon onvrede geweest: passief en machteloos, een stelletje zeikerds zoals je ze vaak aan de bar aantreft tegen sluitingstijd. Weer alleen naar huis.

Natuurlijk moest Cameron daar wat mee. Kijken of hun gezeur terecht was, en dan kijken of daar iets aan te doen was. Dat is politiek.

Referenda uitschrijven is geen politiek. Een referendum brengt elk complexe vraag terug tot een compromisloos en eendimensionaal antwoord. Dat het economische en politieke systeem met één zo’n impuls totaal uit evenwicht kan worden gebracht, zegt ook wel iets over de kwetsbaarheid van de wereld waarin we leven. De totale chaos is één referendum van ons verwijderd.

Wat zo teleurstellend is, is dat de Europese beweging van eenwording en samenwerking is omgedraaid. Als de natuur naar maximale entropie neigt, dan is beschaving het streven naar het tegendeel, naar verbanden, naar samenhang. Met de Brexit is die beweging (in elk geval in Europa) gestopt. We gaan terug naar losse brokstukken. Goede tijden voor brokkenpiloten.

Michael Persson is correspondent voor de Volkskrant in de VS
LinkedIn
Twitter

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW