Coronacrisis vraagt om open innovatie | Technisch Weekblad
Opinie&Analyse
Jan Spoelstra

Coronacrisis vraagt om open innovatie

Je leest vaak in de media dat farmaceutische bedrijven exorbitant veel marge op geneesmiddelen pakken door bovenop een patent te blijven zitten en een monopolie uit te buiten. Maar door de zoektocht naar en beschikbaarheid van een vaccin eerlijk, efficiënt en tegen een redelijke prijs te laten verlopen, kan dit imago snel weggepoetst worden.

Sinds de genetische code van het Coronavirus bekend werd in januari, is er sprake van een race naar een vaccin dat ons tegen Covid-19  beschermt. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn er zo'n 70 organisaties wereldwijd gestart aan de race tegen het coronavirus, drie daarvan zitten al in de klinische tests. Het Europees geneesmiddelen agentschap (EMA) schat dat we pas over anderhalf tot twee jaar een vaccin hebben. Een geneesmiddel moet namelijk veilig zijn, minimale bijwerkingen hebben, productie moet in zeer grote hoeveelheden plaats vinden en het vaccin moet eerlijk over de wereld verspreid worden.

Om eerlijke verspreiding te garanderen, heeft Costa Rica eind maart een voorstel ingediend bij de WHO voor de creatie van een patent pool. Het plan is dat farmaceuten en producenten van diagnostische apparatuur hun patenten, productinformatie en onderzoeksgegevens delen. Overheden en bedrijven krijgen vervolgens de mogelijkheid tegen een kleine licentievergoeding coronageneesmiddelen en -tests van merkfabrikanten na te maken en die goedkoop en op grote schaal te produceren.

Dat soort krachtige vormen van open innovatie hebben we nodig. Een patentaanvraag blijft namelijk meestal zo'n 12 maanden na indiening geheim, voor procedures met wereldwijde dekking kan dat oplopen tot drie jaar. Een patent is een contract tussen uitvinder en bevolking, waarin de uitvinder zijn technologie duidelijk beschrijft en openbaar maakt, waarna andere organisaties snel verder kunnen innoveren op deze vondst. Daarbij krijgt de oorspronkelijke uitvinder een redelijke vergoeding. Maar tijdens deze pandemie is die doorlooptijd te lang om het patentstelsel optimaal te kunnen laten functioneren. Zo'n patent pool waar iedereen zijn kennis direct deelt en waar iedereen zich kan laten inspireren om een vaccin of behandeling tegen Covid-19 te vinden, gecombineerd met die redelijke licentieovereenkomsten, lijkt dus een aardig idee.

Zijn er nog middelen om die redelijke licentieovereenkomsten af te dwingen? Ieder land kent in crisistijd wel een crisiswet die het mogelijk maakt om bedrijven dwanglicenties op te leggen om bedrijfsgeheimen en octrooien te omzeilen. De tijd die nu verstrijkt in de zoektocht naar vaccin zouden overheden kunnen gebruiken om internationaal samen te spannen om te onderzoeken wat straks mogelijk is. Niet om deze dwangmiddelen straks met alle geweld van stal te halen, want ze zorgen voor grote reputatieschade voor de vele onderzoekers die met hart en ziel voor farmaceuten aan vaccins werken. Maar wel om in internationaal verband een goede onderhandelingspositie te verschaffen. Uiteraard moet er dan oog zijn voor die hardwerkende onderzoekers en de belangen van ontwikkelingslanden.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW