Opinie&Analyse
Gerald Schut

Europa als digitaal wingewest

Data zijn de nieuwe olie, zeggen grotere denkers dan ik. Facebook, Google, Amazon en Apple zijn de nieuwe Rockefellers.

In tegenstelling tot de slimme totalitairen in China (Baidu, WeChat, Tencent, Alibaba) heeft Europa de moderne digitale roofridders jarenlang geen strobreed in de weg gelegd. We geven al decennia collectief onze meest waardevolle grondstof gratis weg aan de concurrent. Het kan niet anders of we kijken in de nabije toekomst met onbegrip en verbijstering terug op deze naïeve kortzichtigheid.

Eindelijk komt de EU nu een beetje in beweging met de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) die deze maand definitief van kracht gaat. Vanaf 25 mei moeten dankzij deze Europese superwet alle bedrijven en organisaties die werken met persoonsgegevens aan strengere zorgvuldigheidseisen voldoen. Daarmee stelt de EU grenzen aan het gebruik van onze data. Het is een stap in de goede richting, maar het is ‘too little, too late’. De wortel van het probleem blijft ongewijzigd. We geven onze rijkdommen gratis weg en onderwerpen ons zo op de lange termijn vrijwillig aan onze nieuwe meesters.

Vijf jaar geleden klaagde Stephane Grumbach, destijds onderzoeksdirecteur van het Franse it-instituut INRIA over het gebrek aan visie van politieke leiders terwijl Europa digitaal gekoloniseerd wordt door de VS: ‘Amerika en China spreken een andere taal dan Europa. Voor ons gaat dit nog over privacy. Voor hen is dat compleet passé. Zij kijken naar ons zoals wij naar Griekenland kijken.’
Grumbachs punt was dat Europa juist om haar privacy en autonomie te beschermen in termen van machtskwesties moest gaan denken en eigen zoekmachines en sociale media moest optuigen. Dat is geen luxe maar noodzaak. Het is nu vijf jaar later en we zijn geen steek verder. Sterker, onze achterstand is gegroeid.

'We geven onze rijkdommen weg en onderwerpen ons op de lange termijn vrijwillig aan onze nieuwe meesters'

‘Facebook is een symptoom, niet de oorzaak van onze problemen’, schrijft ook tech-denker Evgeny Morozov. Volgens hem is het nu nog niet te laat, maar over vijf jaar wel. Data krijgen pas waarde door ze in samenhang te beschouwen. De rijkdom die huist in onze gezamenlijke gegevens is van ons samen. Zo zouden we er althans naar moeten gaan kijken, en toegang tot dat gemeenschappelijk bezit moeten we gaan reguleren. We kunnen toegang tot delen verkopen en andere delen voor specifieke groepen gratis toegankelijk maken. Data zijn macht. En data zijn voortaan onvermijdelijk geopolitiek. Die moeten we niet hersenloos overdragen aan buitenlandse bedrijven, die bij ongewijzigd beleid steeds meer van de functies van onze overheden gaan overnemen.

Voor enkele tientallen miljarden kunnen we onze eigen tech-reuzen bouwen. Die zullen het in het begin minder goed doen dan de vertrouwde Big Five. Dat moeten we maar op de koop toenemen, want anders zijn we op de lange termijn het haasje. Wanneer gaan we politici eindelijk eens horen debatteren over deze kwestie van werkelijk existentieel en strategisch belang?

Naar boven