Facebook verkiezingen | Technisch Weekblad
Opinie&Analyse
Michael Persson

Facebook verkiezingen

Vroeger dacht ik dat technologie de neiging had de mensheid verder te brengen. Ja, er zitten nadelen aan apparaten en uitvindingen en bovendien kun je ze meestal niet alleen met goede maar ook met slechte bedoelingen gebruiken, maar op lange termijn, met de nodige aanpassingen, wordt de mens er gelukkiger van. Dacht ik.

Later in Delft leerden we, bij een keuzevak, dat dat naïef was – aan de hand van de boeken van de Twentse techniekfilosoof Hans Achterhuis discussieerden we over atoombommen en milieuproblemen, over technologieën waarin het lastig is goede bedoelingen te ontdekken, of die op lange termijn grotere nadelen dan voordelen hebben. Maar, dacht ik, dat gaat om apparaten die ingewikkeld zijn om te maken of om complexe systemen – zodat je op zijn minst je best moet doen om slecht te doen, of het excuus hebt dat je het niet kon zien aankomen.

Dat was voor Facebook. Nu blijkt het mogelijk om met een simpel smoelenboek, bedacht met hetzelfde doel als de reclamefoldertjes die we vroeger in de bus kregen, de wereld naar de gallemiezen te helpen.

Het laatste voorproefje kregen we afgelopen maand, toen gewapende mannen tijdens de bosbranden in de Amerikaanse staat Oregon wegblokkades opzetten en mensen begonnen te controleren, omdat ze op Facebook gelezen hadden dat er anarchistische brandstichters rondreden. Brandweer en politie deden wanhopige oproepen om de geruchten niet te geloven. Ze werden platgebeld en dwarsgezeten door paniekerige bewoners die ook iets hadden gezien of wilden weten wat er aan de hand was. Toen was het al te laat.

Over minder dan een maand, tijdens de Amerikaanse verkiezingen, kunnen we dit in veelvoud verwachten.

Vroeger werd er gehoopt dat internet de wisdom of the crowd naar boven zou halen – maar mensen zijn in groepen meestal stommer dan als individu. Dat blijkt virtueel ook het geval. Niet de wijsheid, maar eigenwijsheid van de meute regeert, en hoe individueel dat ook klinkt, dat is het gedrag van een kudde.

Facebook-baas Mark Zuckerberg kan ingrijpen. Hij is degene die de algoritmen afstelt die haat en nepnieuws voorrang geven. Ik herinner me de hoorzittingen in Washington, toen hij op het matje was geroepen voor het gerommel in 2016. ‘We hebben dit bedrijf gemaakt met het idee dat we iets goeds deden’, zei hij. ‘Te lang hebben we onderschat dat je er ook misbruik van kunt maken.’ Nu het misbruik bekend was geworden, had hij geen idee wat hij eraan kon doen. Op vragen van Amerikaanse volksvertegenwoordigers antwoordde hij veertig keer dat hij dat ‘zijn team zou laten uitzoeken’.

Sindsdien tieren haat en nepnieuws even welig. ‘Ik denk niet dat wij de arbiter van de waarheid moeten zijn’, zegt Zuckerberg nu simpelweg. Het is een nihilistische opvatting waarmee hij elke verantwoordelijkheid voor de consequenties van zijn uitvinding ontloopt. Robert Oppenheimer en zijn team wisten tenminste wat ze hadden gedaan, toen ze de atoombom hadden ontwikkeld: ‘We dachten aan Prometheus, en het diepe gevoel van schuld over de nieuwe macht van de mens - een besef van het kwaad, en onze lange kennis daarvan.’

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW