Is de Chinese big tech aanpak terecht? | Technisch Weekblad
Opinie&Analyse
Jan Spoelstra

Is de Chinese big tech aanpak terecht?

Jan Spoelstra | donderdag 2 september 2021
Techniek verandert de wereld

China heeft de laatste maanden de duimschroeven aangedraaid bij zijn grote tech-bedrijven. Het publiek-politieke belang van techniek en wetenschap komt in China overduidelijk boven dat van de getroffen technologiebedrijven en hun investeerders. Zo is in de afgelopen maanden zo'n 500 miljard van de beurswaarde van in de VS genoteerde Chinese bedrijven verdampt.

Is die overheidsinmenging terecht? Als het gaat om macht over burgers, hen willen beïnvloeden, sturen en controleren is het antwoord overduidelijk negatief. Maar anderzijds valt er wel degelijk wat voor te zeggen om burgers via wet- en regelgeving te beschermen tegen louter commercieel gedreven belangen.

Zo is onder andere de Chinese gaming-industrie stevig aangepakt. Met als argument dat de gezondheid van kinderen en ouders belangrijker zijn dan gamingbedrijven die steeds weer een stukje omzet willen scoren. Het inspelen op verslavende eigenschappen van games concurreert met de vrije wil van mensen. Een bedrijf als Tencent, een Chinees sociaal media platform via welke ook games gespeeld worden, heeft in zijn verdienmodel diverse perverse prikkels zitten. Naast het verslavend houden van computergames koppelt het gegevens van zijn gebruikers aan adverteerders, zoekt het naar de zwakke plekken van zijn gebruikers, en weet ze welke advertenties op welk moment het meest succesvol zijn. De vergelijking met Facebook is snel gemaakt. Het is volledig ondoorzichtig welke data van jou ze koppelen aan welke commerciële belangen. Er valt iets voor te zeggen om dat soort mechanismes uit je maatschappij te weren.

Of webwinkel Alibaba, dat een enorm assortiment in zijn webwinkel koppelt aan algoritmes die het bestelgedrag van zijn klanten optimaliseren, tot het punt dat het zijn klanten echt beïnvloed en aan producten helpt die eigenlijk niet helemaal nodig zijn. Vergelijk het met Amazon – af en toe maak ik gebruik van het enorme assortiment om iets te kopen dat ik nergens anders kan vinden, en ik vind hun via AI geproduceerde statistiekjes bij de Formule 1 races best aardig – maar er zijn volop kanttekeningen bij het bedrijf te plaatsen.

Als laatste valt de Chinese zoekmachine Baidu in dit rijtje. Exact weten waar je gebruikers naar zoeken, de e-mails scannen op zaken die iemand bezighoudt, en dat vervolgens inzetten om mensen een door commercie gedreven kant op te sturen. De mate van ondoorzichtigheid hier is echt fundamenteel anders dan het 'oude' adverteren op basis van een specifieke interesse van mensen of sportwedstrijd waar een bedrijf zich aan wil verbinden.

Net als ik zullen veel mensen het grondig oneens zijn met de koers van China en de grootschalige overheidsinbreng overal in de maatschappij. Maar in het geval van overheidsregulering van grote tech-bedrijven, lijkt China nu te doen waarvan veel mensen vinden dat we het in het westen ook hadden moeten doen.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW