Koninklijk gedrag is te prijzen | Technisch Weekblad
Opinie&Analyse
Gerald Schut

Koninklijk gedrag is te prijzen

Bij alle ophef over een majesteitelijke vliegvakantie naar Griekenland geeft de Britse prins William het goede voorbeeld met zijn dit jaar aangekondigde Earthshot Prize. De komende 10 jaar zijn er jaarlijks 5 prijzen van £1 miljoen per stuk voor wilde ideeën om milieuproblemen op te lossen. De prijzen worden, in tegenstelling tot oeuvre-bekroningen als de Nobelprijs en de Finse Millennium Technology Prize, besteed aan de realisatie van het idee zelf. De verwijzing naar de Moonshot van John F. Kennedy (binnen 10 jaar een man op de maan) is bewust. Gezamenlijke grote doelen inspireren.

In 1919 loofde de Franse hoteleigenaar Raymond Orteig $25.000 uit voor de eerste waaghals die een trans-Atlantische vlucht tussen Parijs en New York wist te volbrengen. In 1927 sleepte de onstuimige Charles Lindbergh de prijs in de wacht, terwijl hij samen met negen andere gegadigden het 16-voudige had besteed om de poging te realiseren. Het geeft aan welk hoopvol enthousiasme een eervolle prijs kan ontketenen.

De Orteig-prijs vormde op zijn beurt de inspiratie voor de eerste XPRIZE (Ansari) van $10 miljoen die in 2004 is toegekend voor de eerste vlucht in een particulier herbruikbaar ruimtevoertuig. Zou SpaceX van Elon Musk het licht gezien hebben zonder deze tussenstap? Er is inmiddels een klein dozijn XPRIZES – voor technologische doorbraken die de mensheid ten goede komen - toegekend (onder meer de Google Lunar XPRIZE), terwijl er bijvoorbeeld nog een prijs van $20 miljoen open staat voor een proces om CO2 als grondstof te gebruiken.

Het gebruik van prijzen in plaats van patenten om innovatie aan te wakkeren heeft een lange geschiedenis. Zo werd margarine (in het Grieks poëtisch letterlijk ‘parelstof’ naar de moleculaire structuur) uitgevonden dankzij een wedstrijd van Napoleon III om een beter houdbaar equivalent van boter voor zijn leger te ontwikkelen. En we hebben een verre voorvader van het GPS te danken aan de Britse Board of Longitude die een wedstrijd voor destijds £45 duizend uitschreef voor een instrument om nauwkeurig de lengtegraad te meten.

Hoe prijzenswaardig zou het zijn als prinses Amalia de €1,6 miljoen, die zijn vanaf 2022 als inkomen van de Nederlandse belastingbetaler gaat ontvangen, gebruikt voor een inspirerende prijs om de wereld een fijner oord te maken in plaats van mooie jurken te kopen? De AMALIA XPRIZE voor de ontwikkeling van duurzame waterstof bijvoorbeeld, om toch een beetje binnen het familiethema water te blijven. Ik zie het volk al op de banken staan!

De eerlijkheid gebiedt overigens te zeggen, dat prins William de Earthshot Prize niet uit eigen zak betaalt maar laat financieren door verschillende beroemdheden. Zo zou Amalia hem toch nog de loef af kunnen steken. In navolging van koning George III, die er hoogstpersoonlijk aan te pas moest komen om uitvinder John Harrison te belonen voor de oplossing van het lengtegraad-probleem.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW