Kwantumcontroverse | Technisch Weekblad
Opinie&Analyse
Bardeen_Shockley_Brattain_1948_uitvinding-transistor

Kwantumcontroverse

De transistor is uitgevonden bij Bell Labs, de onderzoekspoot van telecombedrijf AT&T; de chip staat op naam van Texas Instruments; IBM is de bedenker van de pc.

Welbeschouwd is het enigszins curieus dat universiteiten het voortouw nemen bij de zoektocht naar de volgende revolutie in de ict, de kwantumcomputer. Je zou zeggen dat de partij die er het grootste belang bij heeft, de industrie, hierbij aan het front zou opereren.

Dat dit niet gebeurt, heeft alles te maken met de wereldwijde omslag in het denken over fundamentele r&d de afgelopen decennia. Bell Labs, TI en IBM zijn geen schim meer van wie ze waren. Kostbaar fundamenteel onderzoek is een overheidstaak geworden waaraan de industrie bijdraagt, in plaats van omgekeerd. De ict-kampioenen van vandaag, Apple, Facebook en Google, steken hun innovatiebudget in software­matige integratie van andermans componenten.

Wie vanuit dat perspectief kijkt naar de overstap van de Delftse kwantumcomputerpionier Leo Kouwenhoven naar Microsoft, ziet iets heel anders dan een bedrijf dat brutaal een stukje universitair onderzoek probeert in te pikken. In vroeger tijden had Microsoft de hoogleraar al veel eerder weggekocht. Dan was er helemaal geen debat geweest of Kouwenhoven nog wel vrij zal zijn te publiceren wat hij wil en of een commerciële partij niet aan de haal zal gaan met publiek gefinancierd onderzoek.

Internationale trend

Die kwestie van de octrooien springt weliswaar in het oog, maar is niet het ingewikkeldst. Er komen goede afspraken tussen de TU Delft en Microsoft over de revenuen uit eventuele toekomstige patenten. De Europese denktank Science|Business Innovation Board (SBIB) concludeerde uit een aantal casussen in 2012 (Making industry-university partnerships work) al dat het belang van patenten vaak overschat wordt. De waarde van samenwerking tussen universiteiten en bedrijven zit hem veel meer in de kruisbestuiving van kennis dan in de precieze verdeling van het resultaat.

De SBIB concludeerde ook dat universiteiten de leiding moeten hebben bij samenwerking. Bedrijven zijn, doordat ze zich goeddeels hebben teruggetrokken uit fundamenteel onderzoek, niet goed meer in staat om ontwikkelingen op lange termijn te voorzien. Überhaupt zijn pogingen de resultaten te kwantificeren weinig zinvol, omdat de coöperatie zelf het voornaamste resultaat is.

De deal tussen de TU Delft en Microsoft past dus in een internationale trend, waarbij de grenzen tussen de industriële en de academische wereld steeds diffuser worden. Microsoft en de TU Delft zullen het intellectuele eigendom van hun werk ongetwijfeld netjes verdelen. Elders in de wereld zijn andere universiteiten en bedrijven ook bezig met onderzoek dat relevante octrooien zal opleveren voor de eerste echte kwantumcomputer. Moderne ict komt tegenwoordig immers bijna altijd tot stand in harde onderhandelingen tussen rechthebbenden. Tegen die tijd zal de TU Delft allicht nog blij zijn dat ze op de juridische expertise van Microsoft kan meeliften.

Christian Jongeneel is freelance medewerker van TW.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW