Langverwacht rapport Remkes schetst oplossing voor stikstofcrisis | Technisch Weekblad
Opinie&Analyse

Langverwacht rapport Remkes schetst oplossing voor stikstofcrisis

Gerald Schut | dinsdag 30 juni 2020
Milieu & Duurzaamheid

Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Het langverwachte advies van de commissie Remkes draait er niet om heen. In ‘Niet alles kan overal’ is geen plek voor vrijblijvend streven. Alleen wettelijk geborgde resultaatverplichtingen bieden Nederland een redelijke zekerheid dat niet over enkele jaren opnieuw de vergunningsverlening plotseling stokt bij een volgende rechterlijke uitspraak. Bovendien moeten de ambities voor natuurbescherming en stikstofreductie worden opgeschroefd. Tegelijk spreekt er hoop uit de titel: op sommige plaatsen kunnen weer wel dingen.

‘Het verzinnen van een ‘juridische list’ is, los van de vraag of die er zou zijn, in de ogen van het Adviescollege onacceptabel,’ schrijft Remkes. Hij stelt een Programma Nationale Natuurdoelstellingen (PNN) voor in plaats van het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Het is geen toeval dat natuur deze keer centraal staat in de titel. In de trant van het Deltaprogramma, moet er een vast eigen budget komen om de ambities te realiseren.

Rekenkundig ziet de oplossing er elegant uit. De binnenlandse emissies van ammoniak (NH3) en stikstofoxiden (NOx) moeten in 2030 met minstens 50% gereduceerd zijn en dat moet wettelijk worden vastgelegd. NOx verspreidt zich in hogere luchtlagen dan NH3. Een vaak gebruikt sjabloon is dat NH3 lokaal neerslaat, terwijl NOx zorgt voor een ‘stikstofdeken’ boven Nederland. Dat verdient enige nuancering. Op 20 km van de bron is 10% van de NOx neergeslagen tegenover 30% van de NH3. Met andere woorden: ook voor ammoniak geldt, dat het grootste deel zich over grotere afstanden verspreidt. Op 250 km afstand is 40% van de NOx gedeponeerd, tegenover 80% van het ammoniak. Toch biedt het verschil in depositiesnelheid voor Remkes voldoende aanknopingspunten om voor beide typen stikstofverbinding een andere insteek voor te stellen.

Ammoniakdepositie is lokaler en dus wordt ook het beleid lokaler. De reductie moet gebiedsspecifiek rondom natuurgebieden ingezet worden. De generieke vrijwillige opkoopregeling voor boerenbedrijven, die minister Schouten eerder heeft ingesteld moet vervangen worden door gerichte aankopen. Anders is de opbrengst te gering.

Anderzijds geldt voor het diffusere NOx dat over de hele breedte iedere sector de helft van zijn emissies in de komende 10 jaar moet inleveren. De bouw moet zelfs nog meer leveren (in ruil voor 80% reductie, mag de sector op korte termijn via een drempelwaarde van het slot). De industrie en energievoorziening hebben het makkelijker. Daar zorgt de omschakeling van het gebruik van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare onder druk van klimaatbeleid al vanzelf voor een stevige afname van de NOx-emissies. In de binnenvaart zijn daarentegen nog grote stappen te zetten.

Er vanuit gaande dat de ons omringende landen onder druk van de Europese NEC-richtlijn voor luchtverontreinigende stoffen ook hun NOx-emissies zullen terugdringen, verwacht Remkes dat  Nederland door zijn wettelijk vast te leggen doelen te realiseren, in 2030 driekwart van de natuurgebieden onder de kritieke depositie waarde brengt. Beduidend meer dan de 50% die de overheid tot nu toe als vrijblijvend streven had geformuleerd. Dat zal niet zonder slag of stoot gaan: ook met de bescheidener doelstellingen van het kabinet stond het Malieveld al vol tractoren. Maar als het aan Remkes ligt is qua stikstof de tijd waarin we de geit en de kool konden sparen voorbij.

Lees ook: Zo klimt de bouw uit de stikstofcrisis

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW