Mens en AI: de winnende combinatie | Technisch Weekblad
Opinie&Analyse
Jan Spoelstra

Mens en AI: de winnende combinatie

Jan Spoelstra | vrijdag 19 maart 2021
Robotica & AI

Privacy schending is een risico dat oneerlijk verdeeld is over de samenleving. Dat maakt een EU-onderzoek naar Explainable AI meer dan terecht, en het rechtvaardigt overheidsingrijpen op ondoorzichtige algoritmes.

Mark Zückerberg maakt zich zorgen om de toenemende maatschappelijke druk om zijn imperium op te splitsen. Door de combinatie van Whatsapp, Facebook en Instagram ontstaat een geïntegreerd platform waar adverteerders en gebruikers niet meer omheen kunnen. Door ondoorzichtige algoritmes privé chats via het nog advertentieloze Whatsapp te laten analyseren, verschijnt via Facebook een gepersonaliseerde tijdlijn, met links die de kassa van Zückerberg laten rinkelen.

Privacy schending en blootstelling aan ondoorzichtige vormen van AI is echt een neveneffect van de risicomaatschappij waar we in leven. Socioloog en denker Ulrich Beck schreef in 1986 in 'Risk Society' dat we in een wereld leven waar toenemende wetenschappelijke kennis de wereld een beetje mooier maakt. Denk daarbij aan kerncentrales die CO2-arm energie produceren, uitvindingen van ASML die de geïntegreerde chips sterk verbeteren, of de ontwikkeling van stoommachine tot windturbine.

Maar Beck zegt ook dat er altijd risico's aan nieuwe technologie vast zitten, waar je diezelfde wetenschap weer voor nodig hebt om ze eerst zichtbaar te maken en later op te lossen. Denk aan de omgang met kernafval of de schadelijkheid van fijnstof en het uitfaseren van kolen. Of AI-experts en sociologen die zien dat toenemende toepassing van geïntegreerde chips in ons leven misbruik van data mogelijk maakt.

Beck zegt bovenal dat het in de risicomaatschappij niet meer gaat om de oneerlijke verdeling van rijkdom, maar om de oneerlijke verdeling van risico's. Dat is in het geval van privacy schending en data gebruik voor commerciële toepassingen ook zeker het geval. De bewuste welvarende consument van media, die betaalt voor de content waar hij in is geïnteresseerd, staat minder bloot aan doortrapte algoritmes dan de tante die discussies beslecht met de opmerking dat ze iets op Facebook gelezen heeft. Die ongelijkheid maakt dat overheidsingrijpen op het gebied van privacy hier op zijn plaats is.

Het opzetten van een groot onderzoeksprogramma betreffende Explainable AI (XAI) bij de Europese Unie kan ik daarom ook echt waarderen, alsmede de toenemende druk om Facebook aan banden te leggen. Je moet AI snappen, een zetje in de goede richting kunnen geven en weten met welke data deze gevoed wordt. Denk aan het interpreteren van medische scans, 3D-simulaties in de bouw of blockchain die informatie onomstotelijk vastlegt. Bij het slim inzet daarvan heb je op de werkvloer tijd over om na te gaan hoe je iets nog slimmer kunt aanpakken of hou je tijd over voor een extra telefoontje met de klant. Met die meer hybride inzet van AI kan de EU zich op technologisch vlak onderscheiden. En misschien zelfs wel een concurrentievoordeel halen.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW