Opinie&Analyse
Mischa Brendel

Oneerlijk verdeeld

Het huidige kabinet moet hard aan de slag met de CO2-uitstoot, wil het zich houden aan de afspraken van het klimaatakkoord van Parijs.

Een van de zaken die daarbij moet helpen, zo heeft kabinet Rutte III besloten, is meer energiebelasting en belasting voor de opslag van duurzame energie (ODE) en CO2-uitstoot. Maar we gaan niet allemaal relatief evenveel meer betalen.

Uit een rapport van CE Delft blijkt dat met name de huishoudens met een lager inkomen relatief veel meer gaan betalen aan de klimaatlasten. Dat is te verwachten, maar bezwaarlijk is dat door de extra belastingen op de klimaatlasten deze relatieve lasten ook nog eens het hardste stijgen. Huishoudens met een bruto-inkomen tot € 15.000 besteden nu gemiddeld iets meer dan 2 % van hun besteedbare inkomen aan de klimaatlasten; in 2021 verdubbelen die lasten met het huidige beleid naar ruim 4 % van het besteedbare inkomen. De verschillen tussen de relatieve lasten van de lagere en hogere inkomens worden daarmee dus nog groter. Voor huurders kan dit probleem wellicht deels worden opgelost door woningbouwverenigingen te stimuleren sociale huurwoningen sneller te isoleren, maar een dergelijke oplossing is er voor huiseigenaren in lagere inkomensgroepen niet.

Een andere klimaatmaatregel die het kabinet door wil voeren, is om in 2050 alle huizen losgekoppeld te hebben van het gasnet. Een ander rapport, ditmaal van onderzoeks- en beleidsadviesbureau Ecorys, stelt dat dit streven voor veel huishoudens financieel niet haalbaar is. Het beste alternatief voor een aardgasaansluiting is voor de meeste huishoudens een betere isolatie, in combinatie met een warmtepomp. Het grootste deel van de Nederlandse buurten valt in de categorie ‘middeninkomens’ en de investeringskosten voor deze huishoudens bedragen gemiddeld € 18.500.

De dans ontspringen

Tegelijkertijd blijkt uit een recente rondgang van RTL Nieuws bij de Nederlandse reisbureaus dat we de komende zomervakantie meer verre vliegreizen gaan maken. De commerciële luchtvaart levert een substantiële bijdrage aan de CO2-uitstoot. RTL Nieuws rekende voor dat deze uitstoot per afgelegde kilometer 93 g bedraagt per gemiddelde gezinsauto met drie inzittenden, 23 g per trein en bij vliegtuigen in het gunstigste geval nog altijd 260 g bedraagt.

Kerosine is niet alleen vrij van belasting, maar de luchtvaartsector ontsnapt ook aan het klimaatakkoord van Parijs. ‘In het klimaatakkoord staat alleen dat de internationale luchtvaartorganisaties dat zelf gaan oplossen’, stelde Paul Peeters (lector bij de Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer) op 11 februari in een nieuwsbericht van de NOS. Toeristen zijn nu al verantwoordelijk voor 5 % van de wereldwijde CO2-uitstoot.

De klimaatlasten komen vooral voor rekening van de lagere inkomens, die in de praktijk minder vaak een vliegvakantie boeken en die doorgaans ook minder geld kunnen besteden om hun woning energiezuiniger te maken. Waarom ontzien overheden de commerciële luchtvaartsector? Het ligt voor de hand om een – veelal – luxeproduct als vliegen te gaan belasten. De rijksten zullen wel blijven vliegen en anderen pakken wat vaker de trein of de auto. Beter voor het klimaat en de lasten worden eerlijker verdeeld.

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW