Opinie&Analyse

Prachtig ongeluk in Kazachstan

Het was een prachtig ongeluk, vorige week in Kazachstan. Twee minuten na de lancering van een Sojoez-raket met twee kosmonauten op weg naar het internationale ruimtestation ISS, ging er iets mis met het afstoten van een uitgebrande hulpraket. Het besturingssysteem reageerde meteen en besloot de capsule met de bemanning weg te schieten. Een paar minuten later lagen de twee mannen gebutst in de steppe, in plaats van dat ze gewichtloos rond de aarde zweefden. Maar ze konden even later wel hun geliefden in de armen sluiten.

Je zou het bijna vergeten, in tijden van gehackte verkiezingen, vergiftigde oud-spionnen en neergehaalde passagiersvliegtuigen, maar de Russen doen soms ook dingen waar ze trots op mogen zijn - in de zin dat ze die niet hoeven te ontkennen. Het laten slagen van een mislukte lancering is er een van.

 

Want wat voor mensen geldt, geldt ook voor apparaten: je leert ze pas echt kennen bij tegenslag. De kracht van een technologisch systeem zit hem er niet in wat het in normale situaties doet maar wat het in abnormale situaties doet.

 

Ingenieurs hebben daar verschillende ideeën over. Het ene uiterste is de weggooifilosofie: als een simpel fietslampje het niet meer doet is zelfs de batterij niet te vervangen. Het is een laagwaardige insteek waarvoor in high-tech tijden steeds vaker wordt gekozen - zie mobiele telefoons. Het andere uiterste is de fail-safe benadering, waarbij een onderdeel kapot mag gaan omdat een ander onderdeel het overneemt.

 

De afgebroken lancering van vorige week was fail-fairly-safe. Het incident is typerend voor de Russische robuustheid van de Sojoez, nog gebaseerd op het apparaat dat in 1957 de Spoetnik lanceerde en in de decennia daarna al een paar honderd kosmonauten naar de ruimte heeft geschoten. Het ontwerp is simpel, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de complexe Space Shuttle van de Amerikanen. De zeven bemanningsleden die daar in zaten, toen er in 1985 iets misging tijdens de lancering, kunnen er (niet meer) over meepraten.

 

Overigens is een afgebroken Sojoez-lancering geen sinecure. In 1975 ondergingen de twee kosmonauten g-krachten tot twintig keer hun eigen gewicht, en belandden met hun capsule op een besneeuwde helling in het Altai-gebergte, waar ze geluk hadden dat de parachute aan een struik bleef hangen voor ze in een afgrond vielen. Ze werden pas na een dag gevonden; een van de twee heeft altijd last gehouden van de interne verwondingen, en stierf in 1990.

 

Het ongeluk van vorige week laat dan ook zien dat je er nog steeds niet te licht over moet denken, wanneer je mensen op zo’n enorme vuurpijl zet. In Amerika is het sinds de pensionering van de Space Shuttle wachten op de commerciële alternatieven van onder meer SpaceX. Benieuwd of astronauten straks liever in de Lada of de Tesla onder de raketten stappen.

Deel deze pagina
Abonnement

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW


Wilt u lid worden, een los nummer aanvragen of een adreswijziging doorgeven? Neem dan contact op met MijnTijdschrift (088-2266622). 

Of bekijk ons aanbod van abonnementen.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Naar boven