Rekenkracht of logisch nadenken? | Technisch Weekblad
Opinie&Analyse
Jan Spoelstra

Rekenkracht of logisch nadenken?

Jan Spoelstra | donderdag 13 februari 2020
Robotica & AI

Voor het eerst heeft een door kunstmatige intelligentie (AI) ontworpen medicijn het tot de klinische tests gehaald in het ontwikkeltraject van een geneesmiddel. De Britse startup Exscientia en het Japanse Sumitomo Dainippon Pharma ontwikkelden een medicijn dat mogelijk werkt tegen compulsieve obsessieve stoornissen. Het molecuul (DSP-1181) kwam tot stand door een groot aantal mogelijke moleculen langs een groot aantal parameters te leggen, om uiteindelijk tot één nog niet bestaande stof uit te komen. Daarmee verkorten AI een onderzoekstraject van vijf jaar tot een jaar.

Toen ik in 2007 net afgestudeerd was bezocht ik een onderzoeksgroep aan de Universiteit van Amsterdam waar via röntgendiffractie verkregen kristalstructuren van eiwitten al werden vergeleken met de 3D-structuur van variaties op bestaande medicijnen. Toen gloorde al het toekomstbeeld dat je niet ieder molecuul hoeft te maken en te testen, maar dat je specifieker kon gaan testen en van tevoren een inschatting kon maken wat de beste kanshebbers voor een nieuwe blockbuster zijn.

Het gaat hier echter om meer dan een rekenhulp. Transistors en geheugencellen zijn zelf met een voorstel voor een werkzame stof aan komen zetten. Ruwweg is de invoer: het periodiek systeem der elementen en een complex door wetenschappers samengestelde set parameters. En de uitvoer, na astronomisch veel rekenwerk, een specifiek molecuul.

Laatst zag ik hoe het AI-platform van Google (AlphaZero) het schaakspel benaderd. Tot voor kort leek het er door de vele remises op dat de vorige generatie schaak engines het spel gedegradeerd hadden tot boter-kaas-en-eieren. Maar in een 100 partijen durende wedstrijd versloegen de neurale netwerken van AlphaZero één van de beste conventionele schaakengines (Stockfish) met 28 winstpartijen en 72 remises. De AI van google lapte hier diverse vuistregels die ons als mensen beter laten schaken aan zijn laars – alsof je een alien aan het werk ziet.

AI zoekt tegenwoordig nog vaak naar correlaties, niet naar causale verbanden. In het voorbeeld van het via AI ontwikkelde medicijn en de schaakengines gaat het om brute rekenkracht en/of een zoektocht naar correlaties. Causaliteit, abstractie en generalisatie kan alleen via het programmeren en het duiden van de resultaten door mensen toegevoegd worden. Frank van Harmelen, hoogleraar kunstmatige intelligentie aan de Vrije Universiteit wil met een NWO-onderzoeksprogramma van 20 miljoen euro een stap verder met AI en aan de slag met causaliteit, abstractie en generalisatie. AI moet bij zijn rekenwerk weten wat mensen al weten, wat ze niet weten en ook wat ze zouden willen weten. Nuttig, want je wilt AI blijven snappen. Maar moet je de menselijke manier van redeneren wel willen imiteren met AI? Komen de meest opvallende en nuttige AI resultaten niet naar boven door brute rekenkracht die onze eigen vuistregels en vooronderstellingen aan zijn laars lapt?

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW