Partner content

Gezocht: tunnelvisie

Armand van Wijck | vrijdag 6 december 2019

De Gemeente Amsterdam werkt aan grote, complexe infrastructuur om de stad beter bereikbaar te maken. Onder andere de vernieuwing van de Amstelveenlijn en renovatie van de Piet Heintunnel maken hierbij handig gebruik van kennis die is opgedaan tijdens de aanleg van de Noord-Zuidlijn. Dat geldt zowel voor de ontwerp- en uitvoeringsfase als de omgevingscommunicatie. Twee ingenieurs delen hun visie.

Bas de Jong van de afdeling Metro en Tram van de Gemeente Amsterdam heeft als projectdirecteur van de Amstelveenlijn een spannende zomer achter de rug. 'We hebben een zes weken durende buitendienststelling van de tram tussen Amsterdam Zuid en het centrum van Amstelveen gehad. Zo kon aannemer Vital zonder onderbrekingen aan de slag.' Grote delen van het noordelijke tracé zijn compleet omgebouwd, van sneltram tot moderne light rail. 6,6 km van het spoor is vernieuwd en vijf haltes zijn gesloopt en opnieuw opgebouwd. Een huzarenstukje was de aanleg van twee ongelijkvloerse kruisingen waar de tram samen met het doorgaande wegverkeer onderlangs rijdt. Het bestemmingsverkeer rijdt bovenlangs. Dit zorgt voor een betere en veiligere doorstroming van het verkeer. 'Het was een militaire operatie,' aldus De Jong. 'Er zat een flinke tijdsdruk op en de aannemer heeft vanuit alle hoeken van Nederland en daarbuiten vakkundig personeel laten aantreden. De bemaling en het aanleggen van de paalfunderingen waren best spannend, omdat we tijdens de voorbereidingen niet overal bij konden. De tram moest toen immers blijven rijden.'

Tjitske van Erp werkt bij Metro en Tram aan het Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. De stad staat de komende jaren voor de opgave om toekomstbestendige tunnels te maken. Binnen het programma werkt Van Erp als assistent projectmanager aan de renovatie van de Piet Hein tunnel, waarvan de inschrijving voor de aanbestedingsfase deze maand start. De vijfentwintig jaar oude wegtunnel is toe aan technische vernieuwing en groot onderhoud. De tunnel moet voldoen aan de huidige tunnelveiligheidswetgeving en zo goed mogelijk aansluiten op de ontwikkeling van een uniforme en toekomstbestendige wijze van besturing en beheer die toepasbaar is voor meerdere wegtunnels in Amsterdam. 'Het is een ingewikkelde en uitdagende opgave. We willen de tunnel zo snel mogelijk renoveren en het tegelijkertijd toekomstbestendig maken', licht Van Erp toe. 'Daarbij komt dat trams hier ook  tijdens werkzaamheden door de tunnel moet blijven rijden. Bij een calamiteit met de tram moeten trampassagiers naar de wegtunnel kunnen vluchten. Dit vraagt om bijzondere aandacht en aanvullende maatregelen tijdens het renoveren zodat de tram blijft rijden en er altijd een veilige vluchtweg is. Er zijn veel systemen die we moeten testen: van relatief eenvoudige zaken zoals een nieuwe slagboom tot en met nieuwe besturing, bewaking en bediendesk voor de verkeersleiding in de verkeerscentrale.

Welke lessen nemen jullie mee van de Noord-Zuidlijn?

De Jong: 'Een soort basishouding die we tijdens de Noord-Zuidlijn uiteindelijk al hanteerden. Omgevingsmanagement en transparante communicatie zijn daarin een duidelijke lijn. We zijn erg actief in het informeren van de omwonenden en reizigers. Tijdens de zomerwerkzaamheden aan de Amstelveenlijn waren we zes weken lang onder meer via webcams te volgen. Omwonenden hebben meegekregen dat we tijdens de hittegolf met 41 graden keihard doorwerkten. Zo leverden de werkzaamheden veel waardering en empathie op en waren er weinig klachten.'

Van Erp: 'De samenwerking met de aannemer en het vroegtijdig betrekken van uitvoeringskennis in het voorbereidingsproces is altijd heel belangrijk en dat is ook gebleken tijdens de Noord-Zuidlijn. Voor de renovatie van de Piet Heintunnel zetten we daarom een alliantie op. In onze optiek maakt dit een hele goede samenwerking met de markt mogelijk. Een alliantie kan een groot deel van de aanleidingen voor (financiële) onenigheid tussen partijen wegnemen. Een gezamenlijk budget en risico’s delen in plaats van verdelen. Het is een vrij nieuwe contractvorm maar de markt ziet de voordelen van het werken als één organisatie. Ook de manier van aanbesteden, waarbij we open kaart spelen en de markt vragen om ons plan, de planning en raming robuuster te maken, is anders dan gebruikelijk.

Welke rol speelt techniek en innovatie in jullie projecten?

Van Erp: 'Dankzij de alliantie-constructie kunnen we vroegtijdig kennis met de markt uitwisselen en samen innoveren. Zo maken we gebruik van een digitale en fysieke tunneltweeling en 3D-BIM, waarmee we inzetten op zo vroeg mogelijk kunnen starten met testen en opleiden, parallel aan de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden. Zo is innovatie een middel om de tunnel zo snel mogelijk aantoonbaar veilig weer open te kunnen stellen voor het verkeer. Daarnaast bieden we alle ruimte voor de markt om met slimme oplossingen te komen. Dit alles met de toekomstbestendigheid van het systeem als uitgangspunt. Een programma komt en gaat tenslotte, maar het tunnelareaal blijft bestaan. Zo willen we een punt bereiken waarbij tijdens volgende renovaties de tunnel helemaal niet meer dicht hoeft en we kunnen werken met beperkte afsluitingen. En dat het beheer en de besturing niet alleen nu, maar ook nog in 2035 optimaal gefaciliteerd wordt. Mede dankzij innovatie kunnen we nu al hierop ontwerpen.'

De Jong: 'Bij de Amstelveenlijn zit de techniek het meeste in de technische systemen zoals camera's en wisselbeveiligingen. Tevens creëren we een nieuwe plek waar we testen en pilots kunnen uitvoeren. Voor de metrolijnen zijn we ook continu op zoek naar de nieuwste technologie. Zo willen we op termijn aan de slag gaan met zelfrijdende metro's.'

Wat maakt het werk zo interessant?

De Jong: 'Wat me al vijf jaar boeit bij de afdeling Metro en Tram is de complexiteit van de projecten. Zowel technisch als vanuit het oogpunt van politiek en omgevingsmanagement. We zitten immers in een bestuurlijke omgeving waarbij we rekening moeten houden met vele belanghebbenden. Daarnaast is er veel teambuilding en dragen we er zorg voor dat teams goed samen werken: we denken in lange termijn en zijn altijd in een vroeg stadium van een project al bezig met vervolgstappen. Iedereen heeft persoonlijke ambities en doelen en daar is veel aandacht en ruimte voor. Dat vind ik erg sterk.'

Van Erp: 'Het is geweldig om als Amsterdammer aan je eigen stad te werken. Maar het belangrijkste voor mij is dat we dit doen met een groep heel gedreven mensen die het belang van een project en de bereikbaarheid van de stad echt voorop stellen. We durven en kunnen dingen anders doen als dat bijdraagt aan de doelstellingen. En er is veel ruimte voor technische innovatie en het ontwikkelen van kennis samen met marktpartijen. Tegelijkertijd is dat slechts een middel en doe je alles met de omgevingspartijen, de weggebruiker, de beheerder en verkeersleiding in het achterhoofd. Dat maakt het werk heel divers.'

Vacatures
Werken aan uitdagende projecten die vragen om techniek op het scherpst van de snede? Ligt jouw passie bij de complexiteit van de stad? Kijk voor vacatures op www.amsterdam.nl/werkenbij.

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW