Intellectueel eigendom in de civiele techniek | Technisch Weekblad
Partner content

Intellectueel eigendom in de civiele techniek

Jan Spoelstra | maandag 22 juni 2020

Patentaanvragen lopen vooruit op de impact die techniek op onze maatschappij heeft. Met welke trends hebben civiel technici en ingenieurs de komende jaren te maken? En hoe ga je als ingenieur om met intellectueel eigendom? 

'De bouw is vaak inventiever dan je denkt en dan komt intellectueel eigendom op technologie al snel om de hoek kijken', zo begint Jan Demeester, senior expert op het gebied van civiele techniek bij het European Patent Office. We vragen hem met wat voor civieltechnische innovaties deze sector bij het Europees Octrooibureau (EOB) aanklopt om uitvindingen te patenteren. Demeester ziet twee trends waar veel bouwinnovatie anno 2020 binnen valt. 'Duurzaamheid, klimaatadaptatie en circulair bouwen enerzijds en toenemende digitalisering anderzijds.'

Duurzaamheid, klimaat en de bouw

En dan gaat het dus niet om zand, beton, kranen en kiepwagens, maar om geavanceerdere vondsten. 'Er komen nu veel patentaanvragen binnen die te maken hebben met het verticaal monteren van zonnepanelen,' aldus Demeester. 'Hoe integreer je deze in een glasfaçade? Hoe ga je met bedrading om? En hoe zorg je ervoor dat de esthetiek van een gebouw er verder niet onder lijdt?’

Veel recent gepatenteerde innovaties betreffen dubbel glas waarbij er geen edelgas tussen twee of drie glasplaten zit, maar waarbij de ruimte tussen de glasplaten vacuümgetrokken wordt. Om dan voldoende stevigheid en transparantie tussen de twee lagen te behouden, moet je heel veel minuscule pilaartjes tussen de twee glasplaten aanbrengen. Zo kun je met dunner en helderder glas toch de mate van isolatie van driedubbel glas behalen.

Met de in gang zijnde klimaatverandering krijgt de bebouwde omgeving in toenemende mate te maken met hoosbuien. Omdat steden veel harde oppervlaktes kennen, wordt het water hier vaak snel afgevoerd richting het riool, waardoor dit overbelast raakt. ‘Technische oplossingen die deze problemen adresseren komen de laatste jaren veel bij ons voorbij,’ gaat Demeester verder die vol recente voorbeelden zit. ‘Blauwe daken die op innovatieve wijze, vaak in samenhang met groene beplante daken, het water een tijdje vast kunnen houden zijn daar een voorbeeld van.’ Ook kreeg  het EOB onlangs octrooiaanvragen waarin onder parkeerdekken en wegen een flink volume aan hydrofiele steenwol aangebracht werd. Dit materiaal wordt doorgaans in de glastuinbouw gebruikt om planten op te kweken, maar vindt hier dus een toepassing als buffer voor grote hoeveelheden regen.

Digitalisering

Daarnaast ziet Demeester in recente patentaanvragen een toenemende digitalisering, ook in de bouw. Denk daarbij aan het beter plannen en real time monitoren van een bouwproces, bij voorbeeld door componenten te voorzien van RFID-tags. Daardoor kun je parallel een digital twin simulatie doen en de mensen op de bouwplaats van nuttige instructies voorzien om het werk vlotter te laten verlopen. Of bouwmaterialen met sensoren geïntegreerd waardoor slimme gebouwen verrijzen waar klimaatbeheersing en verlichting volledig in harmonie zijn met het gebruik van het gebouw.

Het gaat dan vaak om uitvindingen die bijvoorbeeld sensoren integreren in bouwmaterialen; maar ook hoe je informatie afkomstig van sensoren verwerkt en gebruikt. Software is in dat laatste geval een belangrijke component van de innovaties. Pure software is als zodanig niet patenteerbaar,  maar een dergelijke combinatie wel. Deze staan bij het EOB bekend als Computer Implemented Inventions. Het gaat dan om een combinatie tussen software en hardware die in de echte wereld een betekenisvolle impact bereiken. En die zijn er in de gebouwde omgeving volop.

Naast deze hightech en productinnovatie kant van de bouw, krijgen ingenieurs- en adviesbureaus ook vaak te maken met de meer traditionele manieren van bouwen. Het aanleggen van dijken en geulen, het storten van zand voor kustbescherming, of een bepaalde volgorde en manier van montage die een bouwwerk gemakkelijker recyclebaar maken.  'In al dat soort gevallen is het zaak om je bewust te zijn van het gegeven dat techneuten bezig zijn met het doen van uitvindingen.' besluit Demeester. Hij verwijst daarbij naar de gepatenteerde inkeping in beschuiten, waardoor deze gemakkelijk uit de verpakking te wippen zijn. 'Johan Cruijff zou zeggen dat het achteraf logisch is, maar veel vondsten van ingenieurs zijn inventief en patenteerbaar. Spreek daarom in contracten goed af bij wie het intellectueel eigendom bij een project ligt. Wees scherp op innovaties die te patenteren vallen en win op tijd advies in bij octrooigemachtigden.'

 

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW