Stuw van eeuw oud vervangen | Technisch Weekblad
Partner content

Dankzij een eigen ontwerpafdeling kan Rijkswaterstaat meer inhoudelijke en verdiepende opdrachten aanbieden


Stuw van eeuw oud vervangen

Armand van Wijck | donderdag 27 februari 2020

Een gloednieuw team van Rijkswaterstaat houdt zich momenteel bezig met het vervangen van een negentig jaar oud stuwcomplex in de Maas bij Grave. Voor het vervangen en renoveren van sluizen, stuwen en bruggen is veel specifieke ontwerpkennis nodig van deze unieke en vaak oude bouwwerken. Rijkswaterstaat gaat daarom hier zelf mee aan de slag. ‘Zo krijgen we het ontwerpen weer in de vingers, groeit ons vakmanschap en kunnen we een betere opdrachtgever zijn.’

Zo’n dertig jaar geleden was het vanzelfsprekend dat ingenieurs van Rijkswaterstaat zelf sluizen, bruggen en wegen ontwierpen. Met het uitbesteden van ontwerpwerk is die kennis de laatste jaren afgenomen. De beheerder heeft daarom een eigen ontwerpafdeling opgezet. Aan het hoofd van de afdeling RWS-Ontwerpt staat Simone Hellebrand. Ze is ruim twee jaar bezig geweest met het opzetten ervan. ‘Ik kreeg de mogelijkheid om onze kennisborging op ontwerpgebied in een team onder te brengen. Die kans heb ik aangegrepen omdat het me persoonlijk echt aan het hart gaat. In een team kun je een ontwerpvraag doorleefd doorgronden en raakvlakken scherp maken. Zo krijgen we een betere oplossing.’ De afdeling haalt geen ontwerpvrijheid weg voor bijvoorbeeld ingenieursbureaus en aannemers, maar benadrukt zaken die Rijkswaterstaat als opdrachtgever belangrijk vindt.

Beoordeling zeven stormvloedkeringen

Inmiddels ligt er al werk voor de meest uiteenlopende ontwerpen. Zo zijn er stuwen van bijna honderd jaar oud die aan vervanging toe zijn. Een ander voorbeeld is het beoordelen van de zeven stormvloedkeringen van ons land aan de hand van nieuwe veiligheidsnormen. Aangezien al deze bouwwerken zeer uniek zijn en een lange levensduur hebben, ligt de kennis hierover voor het grootste deel bij Rijkswaterstaat. Het verbinden van al die kennis voor dit soort complexe opgaven in een team is daarvoor noodzakelijk. Verder zijn er nieuwe ontwikkelingen die om interne ontwerpkennis vragen. ‘Ingenieursbureaus en aannemers investeren momenteel veel in geautomatiseerd ontwerpen. Het is van groot belang dat we onze beheerbelangen daarin ook voldoende goed weten te borgen. En uiteraard willen we ook kunnen innoveren: zelf kunnen doorgronden wat innovatie ons kan bieden en hoe we dat kunnen verwerken in onze ontwerpen’, aldus Hellebrand.

‘Met RWS-Ontwerpt krijgen we het ontwerpen weer in de vingers, groeit ons vakmanschap en kunnen we een betere opdrachtgever zijn’

RWS-Ontwerpt heeft momenteel 20fte ter beschikking. Er is een gemixt team waarbij senioren een kwaliteitsrol op zich nemen door de juiste vragen te stellen en te toetsen. Medioren en junioren verzorgen de uitvoering. Een deel heeft een fulltime aanstelling om projecten te kunnen opstarten en om de opgedane kennis te kunnen verbinden. Hellebrand: ‘Er is een enorm enthousiasme van collega’s die nu zelf de complexheid van het ontwerpen ontdekken. Het werkt inspirerend en onze ondersteunende functie wordt steeds zichtbaarder. Een positief effect is de waardering die we krijgen van de beheerders, omdat we hun belangen rechtstreeks in een onderlinge samenwerking meenemen in het ontwerpproces.’

Het intern opleiden van mensen is dus een andere belangrijke taak van de ontwerpafdeling. De laatste taak is het borgen van de integrale ontwerpkennis en het uitdragen ervan. Hellebrand: ‘We weten bijvoorbeeld soms niet goed hoeveel tijd een ingenieursbureau nodig heeft voor een bepaalde ontwerpfase. Als we het een keer zelf doen, geeft dat meer inzicht. Wanneer we ons beter realiseren wat een ontwerpfase voor ingenieursbureaus en aannemers inhoudt, ontstaat er meer begrip voor elkaars belangen. Zo hopen we een betere gesprekspartner en opdrachtgever te worden.’

Stuwen vervangen

Het ontwerpteam houdt zich momenteel bezig met de vervanging van het Stuwcomplex Grave. Dit rijksmonument bestaat uit een verkeersbrug waaraan de stuw is bevestigd, een oude sluis die buiten gebruik is en de huidige sluis in de Maas bij Grave. De brug, stuw en oude sluis zijn gebouwd in 1928 met een theoretische levensduur van honderd jaar. De stuw is zeer arbeidsintensief in het gebruik met veel handmatige handelingen. Er zitten veel kieren tussen de schotten waardoor er bij dit type stuwen groot lekverlies optreedt. Ook is het systeem gevoelig voor het vasthouden van rivierafval. Tijdens de vervanging van de stuw moet het afvoeren van hoogwater behouden blijven, evenals de doorgang voor weg- en scheepverkeer. Daarnaast spelen duurzaamheidsvraagstukken een rol, zoals de ruimte voor de rivier en de vissen en kansen voor duurzaam materiaalgebruik.

Een complexe opgave en daardoor een ideale uitdaging voor RWS-Ontwerpt. De afdeling onderzoekt onder andere welke modernere stuwconcepten beter voldoen aan de huidige gebruiks- en veiligheidseisen en welke locatie voor een nieuwe stuw het meest voor de hand ligt. Hellebrand: ‘Al deze ontwerpeisen zorgen ervoor dat we met een iteratief proces te maken hebben. De uitkomst daarvan is nog heel onduidelijk, maar we moeten alle mogelijke varianten wel voldoende onderzoeken om het besluitvormingsproces te ondersteunen. Pas als we zelf een goed overzicht en haalbaar ontwerp hebben met een goede risico-inschatting, kunnen we ook met een goede uitvraag naar marktpartijen komen. We moeten eerst ons eigen huiswerk doen. Daar waar we zien dat we kennis missen, zullen we niet schromen om er tussentijds al een ingenieursbureau bij te betrekken.’

Al doende leren

RWS-Ontwerpt wil bijdragen aan de opgaven van Rijkswaterstaat door al doende te leren. Er zijn best wat vakgebieden waarbij er capaciteit mist, bijvoorbeeld op het gebied van staalconstructies, waterbouwkundige constructies en ruimtelijke inpassing. Rijkswaterstaat is daarom continu op zoek naar goede technische vakmensen. ‘Met RWS-Ontwerpt kunnen we nu ook meer inhoudelijke en verdiepende opdrachten aanbieden’, aldus Hellebrand. Ze besluit: ‘Wat bij dit alles voor ons echt heel belangrijk is, is dat we integrale kennis opbouwen. Als een ingenieursbureau of aannemer na de bouw of vervanging uit beeld is, moeten wij nog honderd jaar een stuw of brug in stand houden. We moeten dus zeker weten dat we voldoende ontwerpkennis hebben opgebouwd die we aan de volgende generaties kunnen doorgeven.’

Voor meer informatie over werken bij Rijkswaterstaat en vacatures kijk op: werkenbij.rws.nl.

Ontvang de nieuwsbrief, binnenkort 2 keer per week

Meld je nu aan!

Gratis proefabonnement TW

Bestel nu 2 gratis proefnummers TW