Partner content
Sjors van der Heijden, Rijkswaterstaat

Zoet en zout water scheiden

In Zeeland staat een grootschalige renovatie gepland van de Krammersluizen. Rijkswaterstaat gaat hier niet alleen het sluizencomplex renoveren, maar ook de besturingssystemen compleet vervangen. Onderdeel van de werkzaamheden is om de scheiding van het zoete water van het Volkerak Zoommeer en het zoute water van de Oosterschelde anders te realiseren. Een grote klus die het uiterste vergt van kennis en kunde op het gebied van industriële automatisering.

Het sluizencomplex – onderdeel van de 7 km lange Philipsdam – is inmiddels 30 jaar oud en toe aan grootschalig onderhoud en renovatie. De vier sluiskolken – twee voor beroepsvaart van 280 bij 24 m en twee voor recreatievaart van 75 bij 9 m – zorgen ervoor dat schepen de Philipsdam kunnen passeren.

‘Veel van de onderhoudsmaatregelen richten zich op het herstellen van bestaande onderdelen. Maar het op relaistechniek gebaseerde besturingssysteem gaat Rijkswaterstaat volledig vervangen, zodat het complex geschikt is voor het toekomstig gebruik en bediening op afstand’, vertelt Sjors van der Heijden, adviseur techniek, installatie en bediening. De lange rij kasten met timers en relais wordt vervangen door een moderne architectuur. Tijdens het vervangen van het besturingssysteem moet de hinder voor weggebruikers en scheepvaart minimaal blijven. De oude besturing moet daarom zo lang mogelijk blijven werken. ‘Daar ligt als adviseur techniek, installatie en bediening een grote uitdaging tijdens de renovatie van dit soort dynamische objecten. Er komt een moment dat we echt moeten stremmen en dat moment willen we zo kort mogelijk houden’, aldus Van der Heijden.

Een ander bijzonder punt is volgens Van der Heijden het ontwerp van de sluis. In een bestaande omgeving moet Rijkswaterstaat nu manieren vinden om het sluizencomplex anders in te richten dan oorspronkelijk was bedoeld. ‘We moeten bijvoorbeeld nalopen of de huidige ruimtes voldoende plek hebben voor de nieuwe apparatuur en nagaan of wat we vragen van marktpartijen hier wel haalbaar is. De exacte uitvraag ligt nog niet precies vast, want we zitten nog in de voorbereidende fase. Ik hoop dat marktpartijen ons verrassen met oplossingen waar we niet aan gedacht hadden. Dat vind ik het mooiste: als alle partijen elkaar versterken en zo tot het beste resultaat komen.’

Bellenschermen

Om het zoete water van het Volkerak Zoommeer en het zoute water van de Oosterschelde te scheiden, vervangt de sluis nu zoet door zout water en andersom. Sinds 2014 test Rijkswaterstaat een innovatief systeem dat zoet van zout water scheidt door middel van bellenschermen en door het spoelen met zoet water. De bellenschermen komen vlak buiten de sluiskolk en vormen een barrière tussen het zoete en het zoute water, zodat dit niet gaat mengen als er schepen passeren. Voor het spoelen met zoetwater worden er kleppen in de sluisdeuren aangebracht. Naast dat dit sneller is dan het huidige systeem, verbruiken de schermen ook minder energie dan de grote pompgemalen. Dit systeem levert Rijkswaterstaat een besparing op beheer- en onderhoudskosten op en geeft de vaarweggebruiker een forse tijdswinst.

Iets wat Van der Heijden ook als een technische uitdaging ziet, zijn de levenscycli van de verschillende onderdelen. Het sluizencomplex is civieltechnisch ontworpen om zo’n honderd jaar mee te gaan. Maar onderdelen die gerelateerd zijn aan automatisering hebben een veel kortere levensduur. ‘Dat maakt ons werk dynamisch, want over tien tot vijftien jaar staan we hier weer. Verder ontstaan er gedurende de levensduur continu nieuwe cybersecurity-risico’s waartegen onze systemen gewapend moeten blijven.’ Het loont daarom te investeren in modulariteit en zodanig te bouwen dat apparatuur met een kortere levensduur makkelijk tussentijds te vervangen is. ‘We moeten er ook rekening mee houden dat de ondersteuning van aangeschafte hardware en software na een aantal jaren misschien niet meer beschikbaar is. Automatiseren is afhankelijk van technologie die een relatief korte levensduur en ondersteuning heeft. Hopelijk kunnen we door nu te standaardiseren in de toekomst makkelijker besturingssystemen vernieuwen.’

Wat ook om de hoek komt kijken is het zogenoemde reversed engineering: de werking van het sluizencomplex is slim bedacht, maar het ontwerp dateert uit de jaren ‘70 en is verbonden aan oude procescomputers. De werking is toen deels met simulaties bepaald en deels proefondervindelijk in het veld. Er is wel documentatie, maar de manier van omschrijven en rapporteren was in die tijd anders en veel is dus geoptimaliseerd door organische groei. ‘We moeten proberen te doorgronden hoe alles exact werkt, zodat onze opdrachtnemers het met nieuwe techniek opnieuw kunnen opbouwen.’

Van der Heijden besluit: ‘Dit alles vind ik juist heel boeiend aan industriële automatisering. We moeten goed begrijpen hoe processen werken: waarom, wanneer en hoe mag iets bewegen? Naast de techniek moeten we ons dus ook richten op functioneel gebruik, want het gaat er uiteindelijk om dat de mensen die de sluizen gebruiken dit ook zo goed mogelijk kunnen doen. Samen vormt alles een systeem waar civiel, werktuigbouw, elektrotechniek en automatisering integraal in zitten. Verder is samenwerken en overleggen in de hele keten van operator tot netwerkbeheerder en gebruikers cruciaal. De raakvlakken en afhankelijkheden met andere werkvelden en organisatieonderdelen maken mijn werk ontzettend interessant.’

Werken bij Rijkswaterstaat?

Voor meer informatie over werken bij Rijkswaterstaat en vacatures kijk op werkenbij.rws.nl.

Deel deze pagina
Werken bij Rijkswaterstaat?

Voor meer informatie over werken bij Rijkswaterstaat en vacatures kijk op werkenbij.rws.nl.

Maritiem Nederland

Maritiem Nederland is een magazine, website en nieuwsbrief met alle relevante en interessante ontwikkelingen binnen het maritieme cluster. Met interviews, opmerkelijke reportages, portretten en columns.
Meer informatie over Maritiem Nederland

Damen

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je nu aan!

Abonnement

Bestel nu GRATIS 2 proefnummers TW


Wilt u lid worden, een los nummer aanvragen of een adreswijziging doorgeven? Neem dan contact op met MijnTijdschrift (088-2266622). 

Of bekijk ons aanbod van abonnementen.

Naar boven